AMAIA LAPITZ ETA ERREGINA GORRIAREN HILOBIA

AMAIA LAPITZ ETA ERREGINA GORRIAREN HILOBIA
Katixa Agirre
(Elkar, 2010)



Kontakizunean oso ondo txertatuta ez dagoen XIX. Mendeko espedizio batek agerian utzitako tenplu maia bateko altxor eta sekretuen ikerketa jarraitzera doa Susana Lapitz anderea, arkeologoa eta Amaia Lapitzen ama. Amaia, hasieran gogoz kontra badoa ere, bere amari lagunduko dio Yucataneko lurralderako bidaian.

Konturatu orduko neska Hilketa baten lekuko bakarra bihurtuko da. Gai arkeologikoekin negozio ilunetan dabilen mafiarekin topo egingo du neskak. Mario mexikar gaztea egingo du lagun Amaiak eta mutila askatzearren istilu handitan sartuko da. Azkenean onik aterako dira.

Abentura originala eta kitzikagarria hasieran, moteldu egiten da apur bat liburua aurreratu ahala. Bukaerako nahiko standart bihurtuta: tiroak eta kolpeak.Tamalez istorioak frekotasuna galtzen du. Zeharka beste gaiei ere ematen zaie lekua: herri indigenen zapalketa, zapatisten errebindikazioak, zenbait apunte historiko…

Amaia bere amari oso lotuta dagoen neska bada ere, hasi da askatzen eta bakarrik hegan egiten. Honek zalantzak eta beldurrak eragingo badizkio ere, bere autoestimuan bultzada handia emango honelako abentura bizi izanak.


Rafa L.

IRURAC BAT

IRURAC BAT
Jokin de Pedro
(Elkar, 2008)


Gari ez da ondo konpontzen emaztearekin; maitale bat dauka, gainera. Eta hau da bere egitasmoa: andrea akabatu, haren ondasunak jaso eta gero ondo bizi bere neska berriarekin batera. Lan zikina egiteko profesional baten zerbitzuak kontratatuko ditu eta, gizajo bat –Aitor- engainatuko dute gero hari hilketaren txalma bota ahal izateko. Aitor bete-betean eroriko da Maitek/Sarak jarri dion lakioan. Eskerrak ertzain bizkaitar hori ez dela erraz engainatzekoa.

Korapiloaren plantemendua guztiz klasikoa da, baina hasieran akzioak bultzatuta oso dinamikoa egiten da istorioa. Gero azalpenetan hasita txispa apur bat galtzen du. Hala eta guztiz ere, gustura irakurtzen da nahiz eta bukaerarako egiantz zantzu txikiena ere galdu istorioak.

Arin irakurri daitekeen liburua da. Hiruzpalau ordu ondo entretenituta pasatzeko.

19 KAMERA

19 KAMERA
Jon Arretxe
(Erein, 2012)


          Toure Burkina-Fasoko etorkina Bilbon bizi da, San Frantzisko auzoan. Gero eta arazo handiagoak izango ditu bizimodua aurrera ateratzeko eta aztia, kantari, giggolo eta, azkenik, detektibe lanei ere heldu beharko die.
          Arretxek bere orain arteko liburuetan eman ohi izan dizkigun bidaia-apunteak falta zaizkio oraingo honi, eta gabetsi ditugu. Bidaia kenduta, istorio garratz-gozo soilean geratu da istorioa, drama pertsonal handia dena umorea (nondik atera ote du Tourek) neurrian erabiliz kontatuta.

          Liburua entretenigarria da, ez gehiago. Hala ere, ez dugu gure DBH-ko irakurketa proposamenetan sartuko gai gordintxoak ukitzen dituelako, batzuetan nahiko era esplizituan.

Rafa L.

GAUAREN USAINA

Egun izugarria da polizia-nobelaren eskaintza; beraz, liburua txukuna eta borobila izan behar du aukeratua izateko. Camillerik aurkezten duen Montalbano komisarioaren istorioak arrakastatsua izateko beharrezko diren osagai guztiak dauzka: umorea, ironia fina, patxada, pertsonaia xelebreak…
Zerk egin du kale orduan? Nire uste apalean itzulpenak ez du beharrezko maila. Irakurtzean hizkera arrotz, korapilotsu eta nahasia topatuko dugu; hainbatetan ulermena ere zailtze arterainoko nahasketa, zaila. Tamala, benetan.

Irakurri ere besteen iritzia: http://www.noticiasdenavarra.com/2011/10/02/ocio-y-cultura/siziliaren-usaina-gauaren-usaina

Montalbano erakargarri egin bazaigu; orain artean, beste hizkuntza batean irakurtzera jo behar genuen. Igela argitaletxearen eskutik euskarak beste aukera eskaintzen dio Montalbanori. Suerte hobea izango al du oraingo honetan? Esteka jarri nahi nuen hemen baina Igela-ren webgunean oraindik ez dute jarri; baina irratian entzun egin nuen "Hilabetea Montalbanorekin" argitaratu berria zutela.

AITAREN PITOKERIAK

Imaginatzen al duzu Homer Simpson filosofeatzen egun osoan korrroxkada eta puzker artean? Eta "kaka-kulo-pixa" aspergarri suertatu arte minutuero errepikatzeko geldialditxoak egiten? Jasangaitza, ezta? Bai hori.
Eta norbaitek esango balizu ez duzula Homer ulertzeko ahaleginik egin?
Alaia eta fresko gisa saldu nahi izan diguten liburua, lerdokeria eta graziarik gabekoez beteta dator.
Bizitza laburra da. Ez galdu minutu bat ere liburu hau irakurtzen. Nik hanka-sartze hori egin nuen eta damututa nago. Zinez.

Rafa L.

DANTZALDIA

DANTZALDIA
Irene Nemirovsky
(Txalaparta, 2006)

ROGER ACKROYDEN HILKETA

Roger Ackroyden hilketa

A. Christie

(Igela, 2006)

Hona Igela argitaletxeko webgunean topatuko duzuen informazioa:

Arrats batez, Fernly Parkeko bere etxean, Roger Ackroyd industria-gizonak bere barne-kezkak kontatzen dizkio Sheppard doktoreari. Bezperan, Ackroyden emazte bihurtzera zihoan alargunak bere burua hil du xantaia bati ihes egiteko. Urte bete lehenago bere senarra hil zuen alargunak. Bere burua hil aurretik, ordea, gutun baten bidez, sekretu izugarri bat dakienaren izena ematen dio Roger Ackroydi. Bere ezkutukoak kontatu eta handik laster, Roger Ackroyd sastadaz hilda aurkitzen dute. Eta zorioneko gutuna desagertua da. Agatha Christieren eleberri honek 1926an agertu bezain laster eman zion ospea nazioartean, inor gutxik bezala erakutsi baitzuen zeinen trebea zen kontakizunaren bilbea osatu eta enigma azken uneraino argitu gabe edukitzeko. Eta horrekin batera, noski, beste inon baino nabariago gelditu baitzen Hercule Poirot detektibe belgikar axeriaren zorroztasuna.

Eta irakurri eta gero idazti nuena (ez nengoen oso inspiratuta, barka) :

Hercule Poirotek argituko duen beste hilketa baten aurrean gaude nobela honetan ere. Izan ere, etxe dotore bateko jabea hilik suertatzen da afalostean. Detektibe famatuak susmagarri guztiek ezkutuan dauzkaten bere sekretu gordeenak azaleraziko ditu eta guztien artetik –bere akatsik gabeko logika erabiliz, noski- hiltzailea nor den jakitera iritsiko da; beti bezala ere, gainontzeko susmagarriei eta irakurleei, bereziki, ezusteko itzela emanez.
Generoak dituen ezaugarri guztiak dituen nobela da hau. A. Christieren faktoriako lan tipikoa da. Christieren liburuak gustukoak badituzu, honekin izugarri gozatuko duzu.

Rafa L.

GULLIVERREN BIDAIAK

Gulliverren bidaiak
Johanattan Swift
(Ibaizabal-Klasiko Unibertsalak)

GAROA

GAROA
Txomin Agirre
(Argitaletxe Frantziskotarra)

Joanes euskal superman moduko bat da, non bere “pasio” bakarra Jaungoikoa den. Edozein gazte baino indartsuagoa da, fededunagoa, bizkorragoa, iaioagoa eta bihotz onekoa. Ez du parekorik. Bere semeek ere ez, hiru baititu eta hirurak Herkules baino indartsuagoak; baina ez aita adina. Jakin nahi baduzu zer gertatzen den familia “perfekto” honetan, irakurri. Ez zara damutuko.
Garbi-garbi notatzen da liburu hau apaiz batek egina dela zeren ez da erreala. Liburuko protagonista “goapa” eta maitagarria moja bihurtzen du eta Jainkoa goraipatzen du momentuoro.
Ez zait batere gustatu eta gainera luzea da eta ortografian 0 (zero) bat dauka, eta honek arriskua du “memoria ortografikoa”-z hitzak gaizki gogora ditzakegu.
Baserritarra baldin bazara eta beste zereginik ez badaukazu irakurri Garoa: ez zara damutuko!


Iñigo L. 4.B 2005-06

Iñigorena bezain zorrotza izango al da zure kritika librua irakurri ondoren?

Oñatiko zabaletarren baserrian, Joanes izeneko baserritar langile, kristau paregabe eta euskaldun petoa bizi da. Bere bizitzan zehar Euskal Herriko mendiak ezagutzen, hizkuntza maitatzen eta familiaz kezkatzen aritu izango da. Liburuan Baserritarren eguneroko bizitza kontatzen digu apaiz batek.

Miren I. 4B 2008-09

Hainbat moentutan oso gustura irakurri dut liburua, baina orokorrean oso astuna egin zait. Asko gustatu zait Txomin Agirrek erabili duen lexikoa. Aspaldian irakurri dudan libururik itsusiena iruditu zait, bain anorbaitek gure aurrekoak nola bizi izan ziren jakiteko gogoa badu, irakurtzea gomendatzen diot.

Alexandra E. 4B 2008-09

Liburua, nire ustez, zoragarria da, baina denbora asko hartu behar da liburua irakurtzeko. Gainera kontuz ibili behar da irakurtzeko orduan, orain del ehun urteko hizkeran baitago idatzita eta baserritai hizkuntzan. Hori horrela izan arren, liburua irakurtzea gomendatzen diot irakurzaleari, baina -batez ere- euskalzaleari. Anima zaitezte!

Imanol I. 4B 2008-09

KLEOPATRA

KLEOPATRA
Jon Arretxe
(Elkar, 2005)


Simon Artabe detektibe gasteiztarra izango da ikerketa ero samar honen protagonista nagusia. Etxebe, bere laguntzaile fidela, eta biak abiatuko dira Komunitate Autonomoko kapitaletik Bizkaiko aldera Mandeuli Urdinaren bila. Kotxe xaharra hartuta, putetxe merke eta ermita katolikoetan geldiuneak izango dituen erromesaldi absurduan arituko dira ikertzaile “abertzale-zaharra” eta laguntzaile filantropo inuxentea. Eta eurak xelebreak izanda ez zaizkio atzean geratuko bidean topatuko dituzten pertsonaiak: bere amaren “txuloa” den Putz eta Espainiako zineman oso famatu egin den komisario fardelaren tankera hartzen diogun Minguez polizia ustela.

Umorearen eta burugabekeriaren bidetik eraman du istorioa Jon Arretxek, kontakizun irakurterraza osatuz. Istorioaren gorabeherak gutxienekoa dira eta pertsonaiak erakustea, zirkoan bezala-edo, izan bide da idazlearen helburua; egia esan, erakusteko modukoak baitira. Kapituluak motzak dira, arinak; hizkuntza erraza.

Ezin esan literatura lan handi baten aurrean gaudenik, baina bai beste inor ibili gabeko bidean abiatu dela Arretxe oraingo honetan. Agian Ostegunak famatuak lortu zuen arrakasta lortuko du, hura bezalakoa baita: gustura irakurri, barre egin eta ahazteko moduko liburua.

Rafa L.