2015-06-16

TXANPAINA, MESEDEZ


Txanpaina, mesedez
Oier Santos
(Erein, 2015)

            Ekologia defendatzeko indarkeria erabiliko duen taldea sortu da Euskal Herrian. Ekintzen maila gero eta arriskuagoa bilakatzen ari da. Markel, ertzaintzaren burua, saiatuko da radikalen atentatuak ikertzen eta ekintzaileek komunikabideetan itxuraz daukaten kontaktuak errotik mozten.
            Markel Aizpuruak lanari ematen dizkio bere hoberenak eta emaztea, Ane, abandonatu xamar dauka; ondorioz, bikotearen harremana okertzen hasiko da eta ertzaina une latzak biziko ditu lanaren eta pikutara doan erlazioaren presiopean.

            Istorioa oraingo denboretan dago kokatuta. Ez dauka egiantz handiegirik, eta –zorionez– kontatzen direnak nekez gerta litezke. Pertsonaiak ez daude oso fin tajututa eta ez dira oso sinesgarri suertatzen. Gaizto eta zintzoen kontakizun honetan, ekologistek betetzen dute maltzurren partea.
            Kapitulu bakoitzaren hasieran, amaieran istorioaren nondik norakoak argitu dituen idazki baten zati bat  ematen zaigu.  Gainontzekoa  linealki dago kontatuta.


            Astuna eta geldoa suertatu zait. Niri ez zait gehiegi gustatu. Gauza bera gertatu zitzaidan egilearen aurreko Ez zuten erantzun liburuarekin: nahiz nire iritzia aldekoa ez izan, ikasleen artean liburu arrakastatsua izan zen. Beraz, ez fidatu gehiegi besteok esaten dugunaz eta zerorrek irakurri eta iritzia eman.

Rafa L.





2015-06-05

WATSONDARRAK


WATSONDARRAK
The Watsons -1817-
Jane Austen

(Denonartean, 2014)

          Watson jauna eskasian bizi da, ez ditu bere alabentzako ezkontza “on” bana adosteak eskatzen dituen diru eta posizioa. Horregatik Elizabeth, alaba zaharrena, etxean, aita zaintzen geratu den bitartean; aitak beste hiru alabak ahaideen  etxeetara bidali ditu, ea urrutiko herrietan fortuna egiterik duten eta senargai egoki bat harrapatzen.
            Emma alaba gazteena hala egon da izebaren etxean, eta etxera bueltan denean Surrey bailarako “neska berria” izanda, inguruko galai guztien jomuga bilakatuko da. Bere manera gozo eta abegitsuekin arrakasta itzela lortuko du eta denak hasiko zaizkio gorteiatzen etengabe.
            Eta ez dugu gehiago jakingo. Bukatu gabeko nobela baita hau.

            Duela berrehun urteko kontuak. Handinahiez bizi den gizarte bat marratzen du kontakizunak. Alabak “ondo ezkontzeaz” aparte beste helbururik ez duten familiak. Ez da besterik espero andrazkoengandik: dantzak, jantzi dotoreak, hutsalkeria eta senarra diruduna atzematea. Sendia pobre samarra izanda trageria are handiagoa izango da neskentzat, eta bere bertuteak nabarmentzera behartuta egongo dira uneoro.


            Hasieran irakurketa zaila egin dakiguke perpaus luze eta korapilotsuekin. Baina azkar ohituko gara eta istorioan erraz murgilduko. Oso arrotz egingo zaigu gizarte giroa, oso urrutiko eta aspaldiko kontuak begitanduko zaizkigu. Duela pare bat mende emakumeei buruz pentsatzen eta idazten zena (baita emakume idazleek ere) ezagutu ahal izango dugu. Eskerrak atzera geratu diren kontuak direla! Ala ez?

Rafa L.





2015-05-18

TRISTEZIA, ZER BERRI












Bonjour tristesse (1954)
TRISTEZIA, ZER BERRI
Françoise Sagan

(Erein-Igela, 2014)



     Cécile. hemeretzi urteko gaztea, aitarekin joango da uda-pasa alokatutako txaletera, Kostalde Urdinera. Aita-alabak oso harreman aske eta begirunezkoa dute. Alaba ez da aita alargunaren amodiozko kontuetan sartzen eta Raymondek, bere aldetik, neska bere kautan utziko du uneoro. Hain erlazio perfektuan Anne azaldu eta desoreka sortuko. Anne aitaren aspaldiko laguna da, adinean aurrera dagoena, zentzuduna, emakume indartsua. Etorri eta familia antolatzen hasiko da andre paristarra: Elsa —Raymonden amorante gaztea— etxetik botako du, Cyril —Cécileren lagun mina— etxetik uxatuko, aitarekiko ezkontza prestatzen hasi eta Cécile batxilergoa osatzeko falta zaion filosofia ikastera behartuko du.

     Cécilek aurre egingo die Anneren planei, azpijoko eta amarru guztiak erabiliz, gauzak lehenera buelta daitezen gogor ekingo dio; nahiz eta batzuetan aitaren lagun zaharraren familia normaltzeko ahaleginak barren-barrenetik eskertu. Uda bukatuko da, gauzak errotik aldatuko dira.


     Narratzailea Cécile bera da eta bere pentsamenduaren berri zuzena ematen digu etengabe: amodioari buruzko bere burutapenak. Kapitulu motzetan emandako istorioa, era linealean aurkezten da. Aberaskumeak dira protagonistak, esne-mamitan ohituak, frustrazio txikienik jasango ez duten gazte eta gazte-nahiak.


     Duela hirurogei urte oso eskandalugarria izan omen zen liburua, egun istorio arruntatxoa irudituko zaigu. Ez du interes handirik eta irakurtzeko eskatuko digun nekea (hizkera ez da sinplea) jartzeko prest egonez gero, badaude gauza hobeak irakurketaz gozatzeko.


    (DBH goimailetako ikasleentzat bakarrik)

Rafa L.



Liburuan oinarritutako pelikula egin zen 1956. urtean. Zatia ikusgai:

https://www.youtube.com/watch?v=65jFlT1_SFM



2015-05-02

AITA GUREA









AITA GUREA
Iñaki Irasizabal

(Elkar, 2015)


                Familiak lehendik aurrera ateratako tailerra kudeatzen hasiko da Nagore bere aitak izandako istripuaren ondoren. Neskak ez dauka inolako eskarmenturik horrelako lanetan, baina tematu egingo da; izan ere, beti gauzak erdizka utzi izan dituenak negozioa txukun kudeatzeko erronkari ekingo dio buru-belarri. Bere buruari eta goinentzekoei erakutsiko die gauza dela, drogazaletasunaren mamuak aspaldian utzi zituela atzean.
                Baina dirua lortu ezean, planak pikutara joango dira. Orduan, Ibonek –garai zailetako lagunak— droga-lapurreta proposatuko dio. Azkenekoa izango dena, arazoak betiko uxatuko dituena. Gauzak, ordea, ez dira beti norberak pentsatu izan bezala ateratzen.

                Egileak ez du astirik “galtzen” pertsonaien edo ekintzen kokapenen deskripzioetan. Justu zertzelada batzuk: Mungia eta Bilboko auzo batzuen aipamena. Akzioa eta akzioa. Istorioa ez da oso sinesgarria batzuetan, baina beti entretenigarria eta gozatzeko modukoa;  azkarra, erritmo bizikoa. Garatutako hezurdura duen narrazioa, lastima gihar apur gehiago ez izatea.

                Irrakurri, primeran pasako duzue eta erraza egingo zaizue.

Rafa L.


2015-04-28

SKATERRAK-2 IRAGANIK GABEKO GIZONA





SKATERRAK – 2
IRAGANIK GABEKO GIZONA
Mikel Valverde

(Giltza, 2013)


              Andrianek tupust egin du plazan tipo bitxi batekin. Honek kontuz ibiltzeko aholkatu eta oroitzapenak berreskuratzeko laguntza eskatu dio gazteari. Hainbat lagun skaterrek jasandako memoria-galera uneen berri izango du Adrianek, eta gazte hauen lokietan gizon bitxiari ikusitako marka berbera antzeman die.
                Txakurraren txipeko informaziotik abiatuta, skaterrek datuak bilduko dituzte eta gizon bitxia Jakobo Martinez ikerlaria dela jakingo dute, giza-garunaren funtzionamenduaren aditua, behinola Neurociling enpresarentzat lan egindakoa. Inbertsore berrien eskuetan dago orain enpresa hori eta kaleko gazteak —skaterrak— erabiltzen omen dituzte esperimetaziorako kuiatxoen gisa. Hori da, behintzat, gure lagunek argitu nahi izango duten susmoa.

                Kapitulu motzak. Hizkuntza argia eta zailtasunik gabekoa. Istorio —oso sinesgarria ez bada ere— kitzikagarria eta erritmo bizikoa. Serieko aurreneko liburua (Ertzean) irakurri bazenuen, ezagunak egingo zaizkizu pertsonaiak. Oso neska-mutil normalak, gu bezalakoak. Aurreko liburuan istorioa Gasteizen burutzen zela ematen zuen, honetan ezin antzeman.

                Serietako liburuekin beti aholku bera: utzi irakurketen arteko tartea. Beraz Skaterrak1-Ertzean aspalditxoan irakurri bazenuen, ekin honi. Ez zaizu damutuko. Gainera orain oso erraz eskura dezakezu e-liburutegiari esker.

Rafa L.


2015-04-17



Voltaire kaleko abenturak – 3
ERRETRATU FLANDESTARRAREN KASU BITXIA
P. Baccalario

(Mezulari, 2012)



            Barduchon antikuariaren lagun baten arte-galerian, obra garestiagoak eramateko aukera izanda ere, kopia kaskartxo bat lapurtu dute soilik. Hasieran lapurreta ezdeusa ematen duena garrantzi handiagoa hartzen joango da ikerlari-taldeak bere lanarekin aurrera egin ahala. Zergatik eta zertarako ebatsi balio eskaseko hura?
            Aretoan azaldutako oihal zerrendatxo batek eramango ditu Voltaire kaleko taldekideak lapurrarenganaino. Baina beranduegi, hilik topatuko baitute!

            Bat-batean, Fabok –Annetteren laguntzaz– bere neskalagunari, Malikari, urtebetzean erosi beharreko oparia dela, Lalouk interneten egindako aurkikuntza bitxiak direla edo Valentinek aldizkarirako egin behar duen erreportaia dela; horiek guztiek eramango dute ikerketa Ekialdeko Haizea  lurrin berriraino. Lurringileak susmopean geratuko dira azkar asko. Izan ere, Voltaire kaleko ikertzaile finek lapurreta eta hilketaren arteko zerikusia argituko dute bere jarduera burutsuarekin.

            Oso istorio entretenigarria, aurrekoak bezala, ezin utzizko irakurketaz gozaraziko dizuna. Zeren zain zaude liburutegira joateko?

Rafa L.

2015-03-10

DUMITRU


DUMITRU
Koldo Izagirre
(Erein, 2014)


           Dumitru gaztea eta Cosmin bere aita –kale-musikaria– Euskal Herrira etorri dira, bizibidea ateratzeko asmoz. Olatz Dumitruren ikaskidea da institutuan eta bien arteko maitasuna-edo sortuko da apurka-apurka. Felisak, Olatzen amatxiak, kale-musikariaren doinuak gozatu izan ditu behin edo behin. Sorpresa handi hartu izan du Felisak Cosmin musikaria Olatzen lagunaren, Dumitruren, aita dela jakin duenean.
            Garai gogorrak dira denontzat: Dumitruk-eta etengabe jasaten dute autoritatearen jazarpen itogarria. I-phone baten asmatutako lapurretaren aitzakian auziperatu nahi izango dute mutil errumaniarra. Olatzen amak Teknobask enpresan zeukan lanpostua galduko du, erregulazio baten aitzakian, bere borroka sindikalari emango dioten zigorra eta  mendekua.

            Oso hurbileko pertsonaiak marraztu dizkigu idazleak. Nahiz eta ezikusiarena egin, Kale kantoietan topatzen ditugu egunero Cosmin bezalakoak, gurekin gelan daude Dumitru bezalakoak, gehiegitxoetan jasaten dituzte langileek Martak jasandako bezalakoak, denok gogoratzen dugu gure Felisa bezalako amona zoragarria.

            Baina bizitzak herrestan eramango ditu pertsonaiak, ez beti leku atseginetara. Ibai boteretsuak arrain txikiak sakatzen dituen moduan. Izan ere, Danubioa ez da gehiago ibai urdin eta alaia, trumiltsu datorren ibai zikin-beltza baizik.

            Zoragarria. Irakurri beharrekoa.  

Rafa L.        




2015-03-01

HUTSAREN ITZALAK








HUTSAREN ITZALAK
Jon Arretxe
(Erein, 2014)



            Toure detektibe-aztiari buruzko hirugarrengo kontakizun hau aurrekoetan —bereziki 612 euro nobelan— agerikoa zen umore puntuarekin hasiko da Bilboko Liburu Azokan. Toure mozorrotuta ikusiko dugu berriz ere bizibidea ateratzearren. Irria utzita, berehala bideratuko da istorioa alde ilun eta gordinagoetatik.
            Sirak, Parisen bizi den Toureren alabak, bisitan etorriko zaiola abisua eman dio aitari. Detektibeak paperik ez eta mugan arazorik ez izateko, Sa Kene —Kristina— joango da Hendaiaraino neskari harrera egin eta aitarenganaino laguntzeko. Baina Sira ez da iritsi geltokira. Trenbideetako langileei galdetzen hasita, Sa Kenek jakin du Toureren alaba haur txiki batekin zetorrela aita ikustera. Eta neskaren sakelakoaren arrastoari jarraituz, Siraren paraderoaren peskizan hasiko da Toureren lagun farmazialaria.
            Toure bilduko zaio Kristinari eta, ustekabean, Bidasoako mugaz alde bietan aritzen den mafia boteretsuaren aurkako borrokan murgilduta aurkituko dute beren buruak. Une latzak pasa beharko dituzte ataza horretan.


            Oraingo honetan, 612 eurorekin alderatura, Toure oso bestelako gaietan murgilduta ikusiko duzue. Kontakizuna behartuagoa-edo doa, zalantzati, Toure bera bezala. Toure lekuz kanpo ikusiko dugu eta irribarrea ezabatuta. Istorioa, nire iritziz, ez da aurrekoa bezain borobila. Hala ere, gustura irakurtzen den liburua da. Anima zaitezte!

Rafa L.


2015-02-24

ETXEAREN NEGARRA





ETXEAREN NEGARRA
Felipe Juaristi

(Elkar, 2007)

           Elisa eta Edelmiro nazkatuta daude Kandidaren etxean bizi behar izateaz. Kandidak –Elisaren amak– kaleko txakurrez eta katuz beteta dauka pisua eta han ez dago pakean bizi izaterik. Beraz, gure bikote bitxia alokairuko etxe baten bila hasiko da eta, azkenean, tren-geltokiaren ondoko etxean, laugarren pisuan, topatuko du etxebizitza.

            Pertsonaiak karikaturak dira, oso esageratuak bere jarrera eta portaeretan. Ez dira sinesgarriak, baina oso atsegin egiten zaizkigu. Pitzatu samar, apal eta xume ikusten ditugu. Ez dago istorio handirik, baina ez dira gertakariak liburua erakargarri egiten dutena, kontatzeko era umoretsu eta ironia finaz egindakoa baizik.

            Gai serioei uko egin zaie. Ez da etxebizitzaren salneurriei buruzko kritikarik egiten edota bikote gazteek elkarrekin bizi izateko dituzten zailtasunak aztertzeko beta aprobetxatzen eta liburu umoretsu, arin eta entretenigarria eskaini digu Juaristik. Irakurri!

Rafa L.


 Liburu hau e-liburutegia-tik, Internet bidezko e-liburuen mailegu zerbitzutik, jaitsita irakurri ahal izan dut.



2015-02-22

ODOLAREN DEIA

















ODOLAREN DEIA
Iñaki Irasizabal
(Elkar, 2014)



          Gaztetxotik izan zituen Gorkak arazoak bere anaia zaharrarekin, horiek bultzatuta urte luzez egongo da Euskal Herritik urrun. Bueltatu denean, Bilbon bizi izaten jarri da Gorka, Bilboko Zazpikaleko taberna batean egiten du lan asteburuetan.Halako batean, aitaren hileta dela eta, anaiarekiko harremanak berreskuratu egin ditu.

            Egun, anaia zaharra eraikuntza negozioko enpresaria da, beti lan garbietan ez dabilena. Laguntza eskatu dio Gorkari, xantaia egin ari bitzaizkio.

             Denbora-saltoak eginez aurkezten zazikigun eskena solteetan ematen zaigu isitorioa. Pertsonaiak ezagutzeko ez dugu beta handirik izan, beti ari dira zerbaitetan eta ez dago astirik bere pentsamenduetan murgiltzeko. Gauza asko —gehiegi agian— gertatzen da kontakizunean. Gai larregi ukitu izan dira: drogazaletasuna, familia-gorrotoak, inmigrazioa, korrupzioa… eta istorioa ardatzik gabe-edo geratzen da.

            Bukaera badu sorpresarik, baina errazkiegi ematen zaio irakurleari, beharrik gabeko aitorpen baten bitartez. 

            Irakurterraza eta entretenigarria, baina gehiago espero genuen azken urteotan argitara istorio ugari eman dituen IñakI Irasizabalen irakurri dugun lehenengo liburu honetatik. Ikusiko dugu hurrengoetan.
Rafa L.