2016-06-21

FOTOGRAMAK



FOTOGRAMAK
Goiatz Labandibar
(Elkar, 2016)


Hamaika ipuin proposatzen dizkigu Goiatzek bere bigarrengo ipuin-bilduma honetan. Berarentzat abiapuntu izan diren argazkiak erakusten dizkigu, ezer ezkutatu gabe. Irudikatu zuk zeure istorioa ipuin bakoitza irakurri baino lehen, ea idazlearekin bat zatozen.

Goiatzek oso bide bitxiak topatu ditu bere pertsonaientzat.


Maitasun istorioa topatu duzu hemen?


Negozioaren porrota?

            Idazlearen kontakizunetan emakumeak dira protagonista, emakume ausart, indartsu, irmo, arazoei aurre egiten dietena adorez. Guregandik urrun burutzen diren istorioak, baina gure inguruko andrazkoen eguneko kezka eta buruhausterekin zerikusi handia dutenak. Neska gazteak, nerabeak, gazteak, emakume helduak. Guztiak ataka larrietatik ateratzen ahaleginduko direnak, gehienetan tamalari gailenduko zaizkionak.

            Irakurketa ez da erraza. Ipuinak laburrak dira, ez jostagarriak. Apurka apurka dastatzen joateko liburua. Norberak bere ganbaratik ere zerbait jaisten eta nahasten. Gozatu ederra.

Rafa L.








http://www.eitb.tv/eu/bideoa/sautrela-2014-2016-sautrela-2015-2016/5313/114902/goiatz-labandibar-idazlea/

2016-06-13

GAUZAK EZ ZIREN SEKULA BERDINAK IZANGO


GAUZAK EZ ZIREN SEKULA BERDINAK IZANGO
Iñaki Irasizabal

(Elkar, 2016)


                Bengoa futbol taldearen entrenatzailea pederastia akusaziopean epaitzen ari dira. Oier Muñoa izan da erasoa jasan duten mutikoetako bat. Muñoa jaunak –bortxatutako mutilaren aitak–mendekua nahi du. Tofu, Malick eta Donut-en aita Bengoaren laguna da eta batzuen ustean Bengoak egindako gaiztakerien jakitun zen, eta ez zuen pedofiloa salatu.
                Muñoa jaunak Atxa anaiak lagun dituelarik mendekua hartuko du Donut zaurituz. Malick eta Tofuk beraien anaiak izandako istripuaren errudunak zigortu nahi izango dituzte, baita lortu ere. Indarkeria gero eta abaila handiagoa hartzen ari da. Gelditu behar da.

                Nolabaiteko egiantza duen kontakizuna, gure ingurukoa. Bere apalean, istorioak egoera gogorrean jartzen du Malick protagonista gaztea. Bere familia, bere aita, bere arreba ez direla artean uste izan dituen bezain on, atsegin eta gizakoiak ikasteak min emango dio mutilari. Haurtzaroa utzita heldu egitearen “abantailak”.


                Laburra eta mamitsua. Bukatu arte ezin utzirik ibiliko zara. Entretenigarria oso.

Rafa L.





Aurkezpena: https://www.youtube.com/watch?v=M1ua5I7Ptvw





2016-05-22

VREDAMAN













VREDAMAN
Unai Elorriaga
(Elkar, 2005)


          Idazlearen umezaroko oroitzapenak abilezia handiz konbinatu eta harilkatuz, familiako lau istorio osatu ditu egileak: Osaba Simonek herriko jauntxoen golf zelaian errugbi partida antolatu zuenekoa. Aitita Julianek, fama handiko zurgin finak, Europa mailako lehiaketa jokatu zuenekoa Galeseko arotz hoberenarekin. Piedaden –Rosa eta Martina izekoen laguna– urtetan argitu gabeko amodio istorioa. Eta Tomasek, Iñes lehengusinaren laguntzaz, jakintzaren jabe egingo zituen burruntzi urdina harrapatu zuenekoa. Lau kontakizunen elkartzeak galdu berri den haurtzaroari agur nostalgikoa egingo dio.

            Oso erraz irakurtzen den istorioa. Tarteka ume hizkerak blaitzen du dena. Esapide oso berezi eta bitxi asko topatuko dugu testuan zehar barreiatuta, altxor txikiak kontakizunaren bidean. Oso gustura irakurtzen den liburua, bukaera tristekoa baina. Umezaroaren joatea beti baita biziaren saminei atea irekitzea.

Rafa L.


 Unai Elorriaga


orthethum coeruleus

2016-04-27

KRISTALEZKO GILTZA





KRISTALEZKO GILTZA –1931–
Dashiell Hammet
(Igela, 2014)

            Henry senatariak hauteskaundeak berriro irabaz ditzan ahaleginduko da Peter Madvig epailea. Besteak beste, Janet Henry andereñoarekin ezkondu nahi duelako. Ned Beaumontek –Peterren laguntzaileak– hartu behar izango ditu askotan laguntza-emate horren alderik ilun eta korapilotsuenak.
            Taylor Henry, senatariaren semea, hilik agertu da China Streeteko bazter batean. Senatariaren arerio politikoek Peter Madvig errudun gisa azal dadin gaztearen hilketan, erabiliko dituzte bide guztiak. Eta, bide batez, Henryk hauteskundeak gal ditzan lortu nahi izango dute.
            Ned Beaumont, Madvigen alabarekin, Opalekin gustatuta dago. Jipoi latzak hartuko ditu Nedek; partitu ere, banatuko ditu kolpeak. Bizia arriskuan izango du behin baino gehiagotan, baina azkenean… (beno, hobe zuk irakurtzea nik kontatzea baino)

            Nobela beltzaren klasikoa da. Haren elementu asko dituelarik: hilketa, jipoiak, agintari ustelak, alkohola… Agintaritza daudenen inguru lohitsuetan barrena bidaiatxoa. Kapituluak azkar pasatzen dira, kontaketa lineala da atzera saltorik gabe. Jarraiterraza.

            Hori bai, luzetxoa egin dakizueke bere 350 orrialdeekin. Patxadaz hartu beharrekoa. Nire ustean, ez da Hammetten hoberena, baina merezi du.

Rafa L.




The Glass Key pellikularen trailerrak dituzu esteka hauetan:

https://www.youtube.com/watch?v=wWSpLwDdArg

https://www.youtube.com/watch?v=Aywg8MVnc1s

2016-04-03

BARTLEBY ESKRIBATZAILEA


BARTLEBY ESKRIBATZAILEA –1856–
Herman Melville
(Erein, 2016)

            Legegizonak bere hiru laguntzaileekin moldatu izan da orain artean hala-nola, baina iragarkia jarri du eskribatzaile berria hartzeko. Bartleby iritsi da. Hasieran langile fin eta maratza, isil samarra aukeran. Egunak pasa ahala Bartleby bere kasa hasiko da, egin nahi ez dituen lanei paso egiten, baina beti otzan, beti umil. Nagusiak ez du adorerik biltzen eskribatzailea kaleratzeko eta arazoa handiago bihurtzen ari da. Bartlebyren egoera okertzen doa, itsu geratzen ari dela ematen du. Bulegoa hartu du bizitoki eta egoskor mantentzen da horretan. Besterik ezin burutu eta nagusiak bulegoa utzi eta alde egingo du beste norabait, baina beti eskribatzailearen ardura barnean daramalarik.

                Bartleby itzalez betetako pertsonaia egingo zaigu guri ere. Ez dugu lortuko bere joera ulertzea. Legegizonak sentitzen duen samin bera sentituko dugu eskribatzaile etsitu eta misteriotsuaren gorabeherak ikusitakoan.

                Maisulana. Maila jasoko hizkera erabiltzen da kontakizunean. Baina erraz menderatuko duzue. Ez dago trama handirik, baina etengabe protagonistaren ezkutukoak argitzen saiatuko zarete zuek ere kontakizuna irakurtzean. Ez dut Bartleby ulertzea lortu. Ez dakit erruki nakiokeen, eskubiderik ote dudan horretarako. 

Rafa L.



EREIN argitaletxearen aurkezpenean, Kafkaren Metamorfosia eta Bartleby honetaz hitz egin zuten. Hona bideoahttps://vimeo.com/158900023



2016-03-26

ZOMORROEN KLUBA




ZOMORROEN KLUBA
Laida Martinez

(Erein, 2016)

         Teresari altuago izatea gustatuko litzaioke, bere ahizpa Noraren adinakoa edo. Ikastolan gelako neska-mutil harroputzek ez diete pakerik ematen Teresa eta bere lagunei. Zomorroen Kluba deitzen diote Teresak –Labezomorroa–, Aliciak –Inurrierdi– eta Paulak –Armiarma– osatzen dute taldeari. Ikastola diruz urri dabil eta moda-desfilea antolatuko dute sosak biltzeko. Jaialdi horren prestaketa izango da kontakizunaren ardatz.
            Gogorra egiten zaio Teresari jazarpenari aurre egitea, baina etxekoen eta lagunen laguntzaz lortuko duela ematen du.

            Bullinga da kontakizunaren gaia. Itxura fisikoarengatik baztertuta sentiarazi nahi dituzten nesken kasua kontatzen zaigu. Horretara mugatu da istorioa, natural onartuz nesken (ez mutillena) modarekiko irrikia eta kritikagarri izan zitezkeen beste hainbat kontsumo eredu.

            Motz geratu da salaketan, baina hau ere egin beharrekoa zen. Irakurri, gure artean zer ez dugun inoiz onartu behar argi gera dakigun behingoz; eta, elkarrekin, aurka egin diezaiogun.

Rafa L.



Liburua gazteleraz ere badaukazue:


Erein argitaletxean daukazue aurkezpenaren VIMEOa:

2016-03-22

EMAN AMORE



EMAN AMORE
Xabier Etxeberria
(Elkar, 2016)


          Jon Zeta ikaskidearekin dago gustatuta eta berarentzat prestatu dituen abesti-letrak erakutsiko dizkio Haizeari gaueko kontzertuan. Yonathan lagunduko dio No Future taldeak jotzen duen diskotekara, Undergroundera. Baina hara iritsita Kore topatuko du Jon Zetak (Korek Zeta topatu du, egia esan), ordura arte ezagutu izandako neska guztien hain bestelakoa dena: ederra, amoltsua, maitagarria.
          Zeta, esperientziarik gabeko mutikoa, neska begi berdearen eskuetan eroriko da braust batean, erremediorik gabe; eta lurrazpiko izaki arriskutsuenei ere aurre egiten ausartuko da bere bizitzan trabatutako neska agertu berriari eustearren.

            Fantasiazko istorio honek oso erritmo bizian dago kontatuta. Protagonistaren ahotsean ematen zaigu. Kapitulu motzak, akzio bizikoak, zirraragarriak. Sines daitezkeen pertsonaiak oso era sinesgarrian daude marraztuta, eta besteak… bestelakoak dira.

            Liburuak berehala harrapatuko zaitu eta ezin izango duzu utzi bukaera arte. Fantasioso samar zara? Maitabera? Orduan, dudarik gabe, irakurtzeko gomendatuko nizuke. Bizpahiru ordu zoragarri emango dituzu. Gozatu!

Rafa L.






2016-03-20

ZONBIA SAN MAMESEN





ZONBIA SAN MAMESEN
Fernando Morillo

Gaumin, 2013


          Bilbotarra da Zoro, Unamuno institutuko ikaslea. Unamunora mutil berria iritsi da: Markos, berehala Zororen lagun egingo dena. Bestalde, beti adarra jotzen ari zaion Itziarrek hitzordua egin dio Zorori Getxoko jauregi abandonatuan. Bertarako sotora jaitsi direnean, uste izan gabe, askatu egin dute Bilbo osoan izua zabaltzen hasiko den zonbia. Zonbi belarrijalea Itziarren arbaso bat omen da eta gazteek salbatu nahi izango dute poliziak harrapa dezan baino lehen. Non ezkutatu, baina? Jendez lepo dauden lekuetan suertatzen da zailen inor topatzea. Eta, non elkartzen da jende gehien Bilbon? San Mamesen, noski! Hara jan dira ihesean gazteak, zonbia eta Tristras, Zororen aita. Pertsonaia bitxiak izanda ere, zaleek ez dute ezer berezirik nabari.

            Batere beldurrik eragiten ez duen beldurrezko istorioa. Itxura, kontakizuna farrea eragiteko helburu soilaz dago eginda. Liburuak dakartzan argazkiak ikusita, egileak berak primeran pasa du hau prestatzen. Sinesgarritasuna zero. Literatura zero. Baina istorioak, xinplea izanda ere, harrapatu egiten du eta tirada batean irakurtzera behartzen zaitu.


            Irakurtzea oso gustuko ez baduzu ere, erraz leituko duzu hau eta, seguruenik, atsegin egingo zaizu. Serie bati hasiera eman dio lan honek. Beraz, Zororen laguna egin bazara, baduzu haren kontu gehiago jakiteko modua.

Rafa L.



Oraingoz ez dut liburu honi buruzko saio edo artikulurik topatu. Ezin esteka jarri.

2016-03-06

KRESALA





KRESALA
Domingo Agirre
(1906)


                 Kontakizunetan agertzen diren harien artean, Anjel eta Mañasiren arteko amodio historia gorabeheratsuak hartuko du leku nagusia. Izan ere, Mañasi –neska txiroa– ontzi jabearen semearekin maitemindu da. Baina Anjelen familiak  bere mailako norbaitekin elkartu nahi du etxeko mutila. Mañasi kanpora joango da neskame, mutil galanta ahaztu nahirik. Eta aberastasuna maitasunaren gainetik dagoela erakutsi nahi duten hainbat herrikide gogor arituko dira gazte biak elkar ez daitezen.
                Duela mende pasatxoko gizartea marrazten zaigun nobelan. Beste gai batzuk ere azalduko zaizkigu: arrantzaleen bizimodu latz eta nekosoa; emakumeen status penagarria; euskal jendeen kristau-fede errotuegia; herri txikiko jaun txikien jauntxokeria galantak; abadeen pentsamendu nagusikeria; jai, festak eta dolu egunak; itsasoaren haserre betierekoa.
               
                XX. mendearen hasieran prentsan atalka argitara emandako eszena solteak osatzen dute kontakizuna, 1906. urtean liburu batean bildu zirenak, eta kontakizunaren lotura ahulak argi erakusten du jatorri hau. Pertsonaiak alde bakarrekoak dira, xinpleak. Kontakizuna kronologikoki emanda dago. Ez dago atzera-saltorik. Narratzailea orojakilea da, batzuetan irakurleei ere zuzentzen zaiguna. Bizkaieraz dago idatzita. Itsasoari buruzko hitz berri piloa ikasteko aukera.

                Gure ohitura-nobeletako bat. Klasikoa. Hizkera, lexikoa… horiek dira gaur eguneko irakurlearentzat eduki litzakeen interesguneak; bestela, egia esan, istorioa bera ez da oso erakargarria.

Rafa L.

 egilea

Arranondo, hau da, Ondarroa.

Beñat Sarasola Sautrelan:
 www.eitb.eus/eu/telebista/programak/sautrela/bideoak/osoa/1507006/bideoa-kresala-liburuaren-kritika-benat-sarasolaren-eskutik/

2016-02-17

ESTOLDA JOLASAK






ESTOLDA JOLASAK
Jon Arretxe
(Erein, 2015)


                Aurreko nobelan bere alaba eta biloba hain ankerki akabatu zituzten nigeriarretako bat “garbitu” izanak arazo latzak ekarriko dizkio Toureri oraingoan. Bilbotik iheska, Madrileko CEIn ikusiko dugu atxilotuta eta, “zorigaitzeko loteria” tokatutakoan, hegazkin batean sartu ondoren, Maliko Bamakora botako dute detektibe burkinafasoarra.
                Eskerrak Osman pisukidearen lagunek –Alouk eta Aishak– hartuko duten Toure etxean eta babesa emango. Baina lasaitasunak ez du luze iraungo: nigeriarrek nondik edo handik izan dute Toureren berri eta jazarpen odoltsua hasiko da. Tourek herioari itzuri egitea lortuko badu, bere ingurukoek jasan behar izango dute sarraskia eta atsekabea.

                Pertsonaia nagusia ezaguna dugu: Toure, zoritxarraren mehatxu etengabean bizi den afrikar ausarta. Bilboko San Frantziskoko lagunak –lehendik ere ezagunak- eta Bamakon ezagutu dituenak, bitxiak, bi zertzeladetan deskribatzen direnak.
                Trama ez dago oso garatuta, motorra hartuta batera eta bestera ikusiko dugu burkinarra etengabeko mugimenduan, bisitan beti. Oso eszena biolentoen lekuko izatea tokatuko zaio oraingoan ere Toureri. Baina zoriona ere etsipenaren tartean dagoela ematen du batzuetan.

                Erritmo bizikoa. Irakurterraza. Aurrekoen ildo berean. Besteak gustatu bazitzaizkizun, hau ere gustukoa izango duzu. Irakurri. Toureren hurrengoaren zain geratzen gara.

Rafa L.



Liburuaren gaztelerazko bertsioa ere eskura duzue.



Maliko Bamako izango da eskenategia oraingoan.

Erein aurkezpena: https://vimeo.com/148341594