gazte literatura

HERIOTZA ZURIZ JANTZITA

2012-01-12T17:10:00.002+01:00

HERIOTZA ZURIZ JANTZITA
M.A. Mintegi
(Ibaizabal,2011)

Oraingo honetan gazteentzako liburuetan estreinakoz ikusi izan dugun inguru batean burutzen den abentura ekarriko digu M.A. Mintegik. Izan ere, istorioko pasadizoak goimendi giroan burutzen dira, Pirinioetan hain zuzen ere.
Lau lagun doaz asteburu pasa koadrillako biren Pirinioetako jaioterrira. Bidean, gasolindegian, neska brasildarra etorri zaie laguntza eske. Gazteak konturatu orduko, piura susmagarriko gizonkote batzuek eraman dute neska.

Herrixkara iritsitakoan, bertako “azken berriaz” jabetu dira gure neska-mutilak: "kluba" zabaldu behar omen dute mendialdeko herri lasaian. Sustatzaileak -gasolindegiko tipo arraroak- eta bere babesleak -herriko poliziak- gogor saiatuko dira bere negozioan muturra sartu nahi edota behar izango duten gazteak uxatzen.
Ez dugu gehiago kontatuko istoioa ez destripatzeko.

Mintegik ohi duen kontaketa arina eta dinamikoa erabili du oraingoan ere. Erraz-erraz irakurriko dugu, Inguruko idazlea izanda, bere hizkera ez zaigu batere arrotz egingo, Tirada batean irakurri nahi izango dugu: nabari da idazle iaio eta istorioak kontatzen eskarmentu handia duen baten aurrean gaudela. Liburuak merezi du, dudarik gabe.

Oso dibertigarria izatez aparte, sexuaren inguruko negozioetan askotan dagoen mixeria eta zorigaitza salatu nahi izan ditu idazleak? Zein izan da bere asmoa liburu honekin? Galdetuko diogu.

Eskerrak gugandik urrutiko kontuak direla hauek guztiak edo… hurbiltxoago ere topa al genezake hemen kontatutakoa gerta litekeen tokirik?

Rafa L.

KULERO SALATZAILEAK

2011-12-21T17:00:00.005+01:00

KULERO SALATZAILEAK
M.A. Mintegi
(Aizkorri, 2010)

Rafa, ustekabean, eskola heroi bihurtuta ibili da Ikasleen Egunean. Ospakizunari neurririk hartu ez eta zeharo mozkortu da; biharamunean ezer gutxi gogoratzen du. Rafa sexu nahaian ibili zitzaiola eta eraso egin ziola esaten du Monikak; eta halako zerbait izango zen; izan ere, Monikaren kuleroak Rafaren gelan azaldu dira goizean. Honek ondorio latzak izango ditu mutilarentzat: Justiziaren esku geratuko da eta luzetik amestuta zeukan Anerekiko harremana pikutara joango.

Guztien ahotan dabilen gaia ekarri du Migel Anjel Mintegik bere liburu honekin: sexu abusuena eta honen inguruko gezur eta salaketa faltsuek egin dezaketen minari buruz. Gure parranda egiteko ereduen egokitasuna ere zalantzan jartzen da nolabait.

Pertsonaiak oso dira gertukoak eta sinesgarriak. Denok ezagutzen dugu inguruan antzeko historiarik bizitu izan duenik. Protagonistaren istorioaren erdian Aneren egunkaria tartekatu du idazleak. Honek pausatzeko eta apur batean hausnartzeko aukera ematen digu irakurleei, istorioaren zurunbiloan harrapatuta geundenak.
Erritmo handia eta bizia. Tirada batean irakurri nahi izango duzuena. Gazteak parrandero eta desmadratu samarrak izatearekin batera sentimendu zabal eta barnekoen jabe ere badirela erakusten digun kontakizuna. Irakurri beharrekoa (eta inoiz egin behar ez dena gogoraraziko diguna!)

Rafa L.

Idazleari buruz gehiago jakiteko:
http://www.idazleak.org/euskara/idazleak/migel-anjel-mintegi-larraza?q1=

COCA-COLA ERDI AROAN

2011-12-20T23:43:00.005+01:00

COCA-COLA ERDI AROAN
M.A. Mintegi
(Ibaizabal, 1999)

Espeleologia zaleak dira Aitor eta Mikel. Behinola bere afizioan zihardutela, “istripu” berezia izanda, amildu egin dira denboraren zurubian eta Erdi-Aroraino lerratu egin dira, elkarrengandik galdu eta abenturan hasi.

Ahaide Nagusien arteko liskarren garaia da, Ataun inguruak oso daude diferente. Jendea estuasun handietan bizi da: beldurrak eta pobrezian.
Aitor bere lagunaren bila hasiko da berehala eta Diegorekin elkartuko da. Bahitu egin dioten maiteñoaren bila dabilen mutila da Diego. Gazte biek elkarri lagunduko diote bere adiskideekin atzera elkartzeko.

Asko argitzen ez den historia-saltoaren amarrua erabilita, antzinako euskaldunen bizimodua erakusten digu idazleak eta, bide batez, egungo gure bizimoduarekin konparaketa egiten.
Leku izenen hesiak mugatu egiten du apur bat kontakizunaren eremua, baina istorioa erakargarria suertatzen da goierritarrak ez garenontzat ere.
Pertsonaiak oso gainetik daude marraztuta. Etengabe daude mugimenduan eta, noski, ezin haien argazki txukunik egin. Akzioa da nagusi; azkar doa istorioa.

Inoiz irakurri ez baduzu Mintegiren libururik, hau izan liteke abiapuntu aproposa. Aldiz, ni bezala, liburu honetara iristen bazara Mintegiren ondorengo beste lan batzuk ezagutu ostean, “Coca-Cola Erdi-Aroan” honi berde kutsua aterako diozu; idazle ataundarraren ondorengo lanak askoz ere borobil eta landuagoak baitira. Baina, hala ere, sasoi hasierako fruituen grazia berezia hartuko diozu istorioari.

Rafa L.

Idazleari buruz gehiago jakiteko:
http://www.idazleak.org/euskara/idazleak/migel-anjel-mintegi-larraza?q1=

HILOBIKO ISILTASUNA

2011-12-19T15:07:00.003+01:00

HILOBIKO ISILTASUNA
Arnaldur Indridason
(Batera Saila, 2010)

Bi istorio ematen zaizkigu Indridasonen liburu honetan.

Lehenengoa: Islandian 1940.eko hamarkadan kokatutako istorioa kontatzen zaigu nobelan. Haurtzaro zail eta deserrotuak izan dituzten pertsonaiak etxeko indarkeria eta emakumearen zapalketa ardatz duten istorioaren protagonistak izango dira. Umeak ere tartean egongo dira eta sufrituko dute egoera. Kontakizuna tragikoa da eta bukaera gogorra izango du.

Bigarrena: XXI. mendearen hasieran giza hezur batzuk azaltzen dira Rekjiavik inguruko orube batean. Poliziak saiatuko dira antzinako historia argitzen. Honetarako ahazturatiko hainbat kontu zahar errekuperatuz.

Bi ildo hauei dagozkien pasarteak nahastu egiten dira kontakizunean, abisurik gabe, baina errazki antzematen zaio, eta tartekatze horrek ez du irakurketa zailtzen. Tentsioa oso ondo mantenduta dago eta ia bukaeraraino ez dugu jakingo norena den lurperatutako hezurdura eta gure irakurle-hipotesiak aldatuko ditugu behin eta berriz. Iparraldeko Europako nobela beltza berriak ekarri dituen polizia gizatiar, penatu, bizitza pribatu desastre dutenak, zorigaitzak jotakoak… izango dira Erlandur eta bere taldekoak. Istorio guztia oso sinesgarria egiten zaigu.

Liburua luzetxoa bada, oso erraz irakurtzen da, interesa eta tentsioa mantentzeko gai da une oro. Komenigarria horrelako istorio latzik irakurtzea, gure artean horrelakorik inoiz onar ez dezagun. Gogorra oso, baina itxaropenari atea zabalik utziko diona.

Rafa L.

Iparraldeko polizia-nobela berriari buruzko gehiago jakiteko: http://www.noticiasdenavarra.com/2010/12/15/ocio-y-cultura/cultura/dohakabeak-hilobiko-isiltasuna

MATTIN MOTTELA

2011-12-18T23:11:00.001+01:00

MATTIN MOTTELA

Jose Mari Satrustegi

Ibaizabal

Herri kondairetan oinarria hartuta, Mattin Mottela pertsonaia sortu du Satrustegik. Munduan bakarrik geratu den gaztetxoa, herri heroia bihurtuta, gaizkiaren aurka eta ahulen mesedean borrokan arituko da. Beti ausart, beti burutsu eta argi; aurrera egingo du Mattinek.

Eskena soltetan ematen zaigu istorioa. Pasarte guztiak kitzikagarri eta sorpresaz beteta. Benetako literatura herrikoia.

Satrustegiri buruzko gehiago jakiteko:

http://www.bideak.info/satrustegi.htm

ZAUDETE GELDI PIXKA BATEAN

2011-12-17T11:29:00.000+01:00

Zaudete geldi pixka batean.
A. Egaña.
(Elkar)

Nola aldatzen diren gauzak...

Idazleak ikastolako garaiko argazki zaharrra topatu du eta oroitzapenen haritik tiraka oso pasadizo sotil eta entretenigarriak eskainiko dizkigu, betirako joandako haurtzaroaren nostalgia pittin batez ondutakoak.

Erraza, politta, kuttuna, entretenigarria... irakurri beharrekoa.

Rafa L.

BERRIZ ERE HUTSETIK HASTERA

2011-11-19T22:42:00.001+01:00

BERRIZ ERE HUTSETIK HASTERA
M.A. Mintegi
(Erein, 2008)

Arazoak ditu Idoiak aitarekin edo, hobeto esanda, Idoiaren aitak bere arazoak pagarazi nahi izan dizkie etxekoei: amari eta Idoiari.
Neskak ezin du egoera jasan eta alde egingo du etxetik bizitza berrantolatzeko asmoz. Donostiara etorriko da lanera, gerora Dublinera alde egiteko asmoz. Baina askotan gertatu ohi den bezala, maitasuna aterako zaio bidera.
Idoiak –gizonekiko mesfidati- beldurrez eta zalantzaz ekingo dio bere lehenego bikotea izango den mutilarekiko harremanari eta, haren laguntzaz, oroitzapen gaixtoak betiko uxatzen saiatuko da.

Zuzen eta toles handirik gabe kontatutako istorioa, akzio handirik gabekoa –“mezuak” istorioa garaitu du-, neskaren beldurra-eta partekatzera bultzatu nahi gaituena; izan ere, emakumeen aurkako bortizkeria da liburuaren ardatza.
Donostiako anbiente pijoteroko pertsonaiak, ez oso sinesgarriak. Ez da gizon txukunik agertzen kontakizun osoan. Halakoak ote gara?

Erraz eta gustura irakurtzen den lantxoa, Mintegiren euskara garbi eta arinaz. Irakurri. Mutilak agian apur bat lotsatu egingo zarete: Kontuz, denak ez gara horrelakoak! Tamalez, ez dut uste neskek arrei buruzko bere uste gaiztoak asko leunduko dituztenik nobelatxoa irakurritakoan.

Rafa L.

A ZER GAUPASA!

2011-11-12T12:05:00.000+01:00

A ZER GAUPASA!
M.A. Mintegi
(Elkar, 2000)

Uda hasierako gau epel batean, gazte koadrila batekoak, aspaldian itxaron izan duten rock kontzertuaz gozatu beharrean, koadrilako neska txolinaren –Leireren- jokabide burugabea dela eta, abentura arriskutsu eta kitzikagarrian sartuta ibiliko dira egunsentira arte. Igor eta Miren ibiliko dira droga-saltzaile arriskutsu batzuen beldur eta, hala ere, haiei jarraiki Leire salbatzearren. Amodioak ere izango du bere partetxoa gau hartakoan.

Istorioa linealki dago kontatuta, inongo denbora-salto edo horrelakorik gabe. Ingurua eta giroa, hasieran behintzat, oso ezagun egiten zaizkigu. Kontakizuna aurrera doan neurrian gero eta fantasiosoago bihurtzen da eta sinesgarritasun apur bat galdu –eta emozioa eta kilika irabazi. Hori bai, pelikulako gaiztoak tontotxoak ere badira.

Oro har, era atseginean eta erraz irakurtzen den liburua da eta dibertigarria suertatuko zaigu; nahiz eta zenbait pasartetan, drogaren aurkako mezua hainbeste azpimarratzeak kutsu didaktiko gehiegitxo eransten dion liburuari.

Rafa L.

ZAZPI BIDER ZAZPI

2011-11-10T08:57:00.001+01:00

ZAZPI BIDER ZAZPI
F. Juaristi
(Erein, 2005)

Hiri handiko auzunea utzita, herri txiki batera aldatuko da Sebastianen familia. Mutila beste gazte batzuk ezagutuko ditu eta haien koadrilan sartu ahal izateko zazpi froga gainditu behar izango ditu.Sebastinek froga hauetan dauzkan zailtasunak gainditzeko askotan eskatuko die laguntza bere hiriko lagunei eta hauek zintzo-zintzo etorri eta estualditik aterako dute. Egia esan, frogak ez dira batere originalak, eta azkenekoak, bereziki, oso modan egondako pelikula bat ere ekartzen digu gogora.

Pertsonaiak bitxiak dira, ez oso sinesgarriak, beste garai batekoak: mutilak mendiko txaboletan biltzen zirenetakoak, neskek festako erregina izan nahi zutenekoak edo gaztetxoak auzoko agure xarmangarriekin liluratuta egoten zirenekoak.
Istorioa aurrera doa, ez berez; nekez, arrastaka, inongo sorpresarik gabe eta eskema zurrun bati jarraiki; kapitulu guztiek garapen bera dutelarik. Eta kapitulua nondik bideratu argi ez dagoenean irtenbide bera: behartuta sartutako flash-backa.
Gazte literatura egiteko ez da nahikoa pertsonaia gazteen irudia eta perpaus motzak erabiltzea. Badirudi egileak egungo gazteekin harreman handirik ez duela, beren kezka eta mobidetatik urruntxo dabilela: Euskal Herri osoan ez dago Sinatra maite duen gazterik!

Zaila egiten zait hau esatea, ez nuen inoiz pentsatuko Felipe Juaristiren lan bati buruz horrelakoak esan behar izango nituenik; baina, egia esatera, oso kalitate txikiko liburua da. Durangorako bolumena egiteko ekartzen diren horietako beste bat. Literatura negozioa ere badela gogorarazten diguten horietako bat.

Rafa L.

EGIAREN JOKOA

2011-11-09T17:14:00.000+01:00

EGIAREN JOKOA
Annika Thor
(Elkar)

Liburu honetan koadriletan gertatzen diren haserre, gorroto, jelosiak eta inbidien berri ematen zaigu. Gogorra da lagun bat galtzea eta bada hura berreskuratzeagatik edozer egingo lukeenik ere. Horrelakoa da nobelako protagonista.
Ligeak, festak, eskolako “mobidak”... denetarik dauka liburuak.

Orain artean irakurri izan duten ikasle guztiak oso gustura geratu izan dira. Animatu... eta kontatuko diguzu.

Rafa L.

Hona liburuaren atzeko azalean duzun iruzkintxoa:

Lagunik handienak izan dira betidanik Nora eta Sabina. Ikasturte hau iritsi arte. Orain Fannyrekin dabil beti Sabina, eta Norak hauen kaodrilan sartzeko ahaleginak egin arren, bizkarra emango diote geihenetan. Aldi berean, beregan hurbiltzen da Karin, denek baztertzen duten neska potoloa, baina Norak ez du honen laguna izateko batere asmorik.Adiskidetasunari buruzko eleberri hunkigarri bezain zorrotza da Egiaren jokoa, guk denok ezagutu ditugun sentimendu eta esperientziak ezin argiago agerrarazten dituena: nola giza harremanetan batzuetan biktima eta besteetan borrero bihurtzen garen, nola lagun bat lortzeko beste bat traizionatzeko gauza izan gaitezkeen…

Elkarreko webgunean ez duzu informazio gehiago topatuko.

35 KILO ESPERANTZA

2011-11-08T17:02:00.000+01:00

35 KILO ESPERANTZA
Anna Gavalda
(Alberdania, 2004)

Txikitandik eskolan okertxo joan zaizkio gauzak Gregoireri. Trebea da eskulanetan, baina ez du konfiantza handirik bere buruan eskolako beste lanei aurre egiteko orduan. Etxeko giroa ere ez du hoberena, aita eta ama beti baitabiltza haserre elkarrekin.
Aitona Leonek lagunduko dio Pottori –Gregoireri- eta, etengabe, zorionaren bila borroka egin dezala aholkatuko dio. Azkenean, eskola berrira joango da Gregoire, han denak hobera egingo du. Aitona gutxietsiko du Pottok ikastetxe berrian.

Protagonista bera da bere bizipenak kontatzen dizkigunak, horregatik sentituko ditugu haren mina eta ezina horren gertu; horregatik, zenbaitetan, kutsatuko zaigu honen erraz haren pena.
Gregoire bere bizitzaren zertzelada solteak ematen dizkigu, baina pusketatxo horiek protagonistaren sentipen osoaren eta bere mundu ikuspegiaren berri zehatza emango digute.

Oso liburu ederra da. Batzuetan, agian, “pastelegia”, baina beti goxoa eta, aldi berean, indartsua; baxu samar gabiltzanean indarra eman liezaguketen liburu horietakoa. Irakur ezazu, on egingo dizu.

Rafa L.

GERLARI ZURIA

2011-10-18T16:10:00.001+02:00

GERLARI ZURIA
Joannes Urkixo
(Elkar)

Duela urte parea irakurri nuela eta entretenigarria egin zitzaidala dut gogoan. Hasiera oso bizi eta kitzikagarria du. Niretzat protagonista Euskal Herrira datorrenean, istorioak bere freskotasuna galdu egiten du apur bat; agian, tesia mantentzearren. Irakurri duten guztiek oso iritzi onak ematen dituzte libruari buruz: irakurri zuek ere eta bat etorriko zarete.

Rafa L.

BAGADADEKO AURPEGIAK

2011-10-17T19:59:00.000+02:00

BAGDADEKO AURPEGIAK

Juan Kruz Igerabide

(Erein, 2007)

Juan Kruz Igerabidek liburu honetan bi istorio ematen dizkigu, etengabean elkarrekin kiribilduko direnak. Bata Ali Kajim antzinako poeta-pentsalariari buruzkoa, antigoaleko Bagdaden kokatuta; bestea egun-egungo istorioa – Ali eta Jasmina protagonista dituena- gerrak suntsitutako Bagdaden garatzen dena.

Antigoaleko istorioari zenbaitetan Ekialdeko Ipuin klasikoen kutsua hartuko diogu; eta besteari, gure garaikoari, salaketa erreportajearen tankera.

Istorio zaharrak, pasadizoz betetakoak, Ali Kajim eta Omar kalifaren arteko adiskidetasun gotorra du ardatz. Bigarren istorioan, ia familia eta lurrarekiko lotura guztiak galdu dituzten anai-arreba bik aurrera egingo dute elkarri lagunduz eta elkarrekin egoteagatik bakarrik, beti herioren mugan.

Istorio bietan pertsonaia nagusiak eguneroko bizitzak dakartzan zailtasunak gainditzen ahaleginduko dira eta mina, arrangura, presondegia edota umezurztegiko atzaparretatik ihes egiten etengabeko gatazkan ikusiko ditugu.

Narrazioak erabiltzen duen artifizioak, bi istorioak etengabe nahastearenak, dexente zaildu egiten du istorio biak haria galdu gabe eta patxadaz jarraitu ahal izatea; izan ere, batzuetan badirudi kontakizun biak elkarrekin oso lotuta ez daudela eta bien arteko konbinatzea tartekatze mekaniko soilaz egin dela.
Gainontzekoan, umezurtzen istorioaren laztasuna leundu nahirik-edo, maitasun-musu eta malkoz bete digu istorioaren bukaera kulebroiaren mugak ukitzeraino.(nire uste apalean, J.K. Igerabideren liburuak hainbatetan hondatzen dituen moralina razioa).

Istorioak erakargarriak iritzita, gustura hasten den liburua; baina bukaerako astuntxo egin eta interesa galtzen duena.

Irakurri eta iritzia eman.

Rafa L.

Irakurri besteen iritziak ere :

http://kritikak.armiarma.com/?p=4383

http://kritikak.armiarma.com/?p=4227

ETA NI ZER?

2011-10-16T15:32:00.000+02:00

ETA NI ZER?
Fernando Morillo
(Elkar, 2004)

Hamasei urteko neska bat da Larraitz: alaia, jatorra... baina ez da polita, eta horrek min ematen dio. Ahizpa bat du: Usoa. Bera bai, bera polita da eta mutil guztiak atzetik ditu; baina Usoaren atzetik daude, larraitzen atzetik ez.

Kontatzen den istorioa amodiozkoa da, gaur egungo gazteon kasuan denez, pertsonaiak gustatu egiten ziaizkigu eta hauen istorioa ere bai. Nobela hau amodiozkoa da, baina aldi berean, alde dibertigarri bat ere badu.

Gaur egungo gazteak bizitzen dituzten amodiozko istorioak gustatzen bazaizkizu, eta zu zer edo zein zaren jakin nahi baduzu, ipuin hau zuretzat egina da. Beraz, ausartu zaitez ETA NI ZER?ekin. Ez zara damutuko!

Nerea del P. 3B 2005-06

---------

Oso zoritxarreko dela uste du Larraitzek itsuskoa delako edo, behintzat, ez bere ahizpa bezain polita. Ahaleginak egingo ditu egoerak eragiten dion amorrua eta frustrazioa gainditzen. Neskak ahizpa bezalakoa izatera behartuko du bere burua. Horretarako oso harreman ilun eta etsigarrian murgilduko da: mutil lagun zarpail eta desatsegin batekin hasiko da besteren ezean. Eskerrak Adrianek lagunduko diola zurrunbilo horretatik ateratzen!

Gazteen edertasuna beraien barnean dagoela liburuaren tesia izanda, harritzekoa da kontakizuna ez gehiago sakontzea pertsonaien barnean eta hain kanpotik aurkeztea hauek. Sexua ez dela garrantzitsuena erakutsi nahi digun istorioa zabarki kontatutako sexuz gainezka datorkigu, ia sexu-patologiaren mugetan mugitzen den gazteria marraztuz. Hasierako arazoa egunekoa izan eta liburuari abiapuntu polita ematen badio ere, oso bide irreal eta sinesgaitzetan murgiltzen da gero istorioa.

Morillok ohi duen bezala kapitulu motzak erabiltzen ditu, liburu irakurterraza eta atsegina eginez. Atseginago izan litzateke, hala ere, behingoz bere filosofeoak alde batera utziko balitu, eta pertsonaien benetako baitan sakontzen ahaleginduko balitz.

Gazteak hormonontzi hutsak ez direlakoan ados bagaude, beste errespetuzko trataera eta, seguruenik, beste liburu klase merezi dutela pentsatuko dugu ere.

Rafa L.

---------

Larraitz neska adoleszentea da. Dioenez, itsusia da eta ez du inoiz maitasunaren berri izango. Baina berak gutxien espero zuen momentuan, aspaldiko lagun bat topatzendu: Adrian. Biak lagun minak bihurtzen dira. Adrianek Larraitz ulertzen du, homosexuala baita. Zer gertatuko ote zaio? Bilatuko al du bere gustuko mutilik?

Istorio hau errealista iruditzen zait, gaur egungo neska gazte askori hori gertatzen baitzaie. Kontakizuna ez du sorpresa handirik; baina, hala ere, librua "engantxatu" egiten du.

"Royito" istorioak gustatzen bazaizkizu, eta nahiko ondo bukatzen direnak gustatzen bazaizkizu... Anima zaitez!

Jone P. 3A 2005-06

PIRTZINA ZILBORREAN

2011-09-29T11:44:00.000+02:00

PIRTZINA ZILBORREAN
Antton Kazabon
(Elkar, 2004)

Telefonoz arituko da Aitor bere neska-lagunarekin, Joanarekin. Baita Iratirekin ere. Aitorrek biziki maite du Joana, baina Iratik eskaintzen dion erlazio mota berriak kitzikatu egiten du: hain da ederra Irati! Hain sexy dago bere zilborreko pirtzinaz!
Eta belarria telefonoan berotzen duen bitartean, ezin erabakirik ibiliko da Aitor koitadua: dena probatu nahi, denari eutsi nahi... eta ezin?

Telefono berbaldiak dira kontakizunaren oinarria, inolako narratzailerik gabe, elkarrizketen lekuko zuzenak gara irakurleok; honela, historia gertu-gertutik bizi ahal izango dugu. Oso erritmo bizikoa, atsegina, eta -nahiz eta jira eta bira ugari egin betiereko galderari: benetan maite nauzu?- aspertzen ez gaituena. Egungo gazteak ondo islatuta dauden-edo zuek erabaki behar, adinean pasatxo gaudenok ezin galderatxo honi buruzko taxuzko ezer esan.

Liburu erraza eta gustagarria. Tesi handirik gabekoa izan arren, irakurleak mugiarazi eta, garbiki, pertsonaien alde edo aurka jarriko gaituena. Aitor zerri hutsa edo maitasun-zalantzak jipoitutako gu bezalako tipo jatorra al da?

Animatu irakurtzen! Baietz tirada bakarrean irentsi!

Rafa L.

BOY

2011-09-28T11:33:00.001+02:00

BOY
Roald Dahl
(Alfaguara)

Egileak bere haurtzaroa kontatuko digu era alai eta entretenigarrian. Pasarte guztiak ez dira zoriontsuak; baina umetan izandako atsekabeak ere, baikortasunaren bahetik pasata ematen zaizkigu historian.

Agian, azaletik begiratuta, duela hiru mende laurdeneko umeen bizierak ez dauka zerikusi handiegirik gaurko gaztetxoen bizimoduarekin; baina, zergatik ondo ez dakigularik, Roald gaztetxoaren pena, zorion eta minek oso harrapatuko gaituzte.

Inor, liburua bukatutakoan, gehiagorako gogoz geratu bada, jakin autore beraren “Flying Solo” liburuan honen jarraipena daukala irakurgai.

Liburu-dendetan agorturik dago. Liburutegietara jo behar izango duzue derrigorrean.

Rafa L.

DEBORAH HONDARTZA BAKARTI BATEAN

2011-09-27T13:28:00.000+02:00

Deborah hondartza bakarti batean
Pako Aristi
(Erein, 2002)

Ereinen webgunean emandako iruzkina:

Nire bizitza inkesten aurkako borroka bat izan da beti, gazteen zaletasunak, izaera eta bizioak portzentaietan ipintzen dituztenen aurka: telebista hiru orduz ikusten omen dugu egunero,amodioa egiten 15 urterekin hasi, larunbatetan seko mozkortu, ordenagailuekin liluraturik gaude, ez dugu etxetik alde egiten 32 urte arte, insolidarioak gara, kontsumistak… Ba ez. Nik ez. Ni ez. Ni ez naiz hori. Haurdun egon eta umea izatea erabaki duen Deborah-ren errebeldia da.
-----------

Deborah 18 urteko neska gazte bat da. Bere gurasoak dibortziatuta daude. Ikasketak utzi ditu eta gainera haurdun dago. 18 urterekin ama izateko prest al dago? Umea edukitzea erabaiko al du?(...)

Liburua gustatu zait, askotan horrelako egoeretan neska bat nola sentitzen den ez dakigu eta interesgarria iruditu zait. Liburua ez dizuet gomendatzen oso sentiberak bazarete, edota bakarrik akzio handiko istorioak gustatzen bazaizkizue.

Nerea Ar. 4B 2005-06

MARGOLANA

2011-09-26T16:11:00.002+02:00

Margolana
Igor Elortza
(Alfaguar-Zubia 1999)

Nestor eta Jokin hamasei urteko bi nerabe dira. Egun batean, Bittorrek, bere irakasleetako batek ikastolan dagoen margolana erakusten die ikasleei eta estaen die egun batzuetara Louvre museora eramango dutela. Orduan, bi mutiko gaizto hauek margolanarenbozetoa lapurtzea erabakitzen dute. Zer gertatuko ote da margolanarekin? eta bi mutiko hauekin?

Kontatzen den istorioa nahiko polita da eta pertsonaiak atseginak. Kontakizunak sorpresa asko ematen ditu eta, gainera, pentsaezinak zirenak. Istorioak, nolabait "engantxatu" egiten zaitu eta gehiago nahi izatera bultzatzen dizu.

Istorio aspergarriekin nazkatu samar bazaude, liburu bat gustura irakurri nahi baduzu, abenturazale bat bazara... irakurri liburu hau, gustatuko zaizu-eta.

Adur I. 3B 2005-06

---------

Nestor eta Jokin 16 urteko gazte batzuk batzuk dira eta komikiak irakurtzea gustatzen zaie. Egunbatean beren irakasle batek bere bulegoan dagoen, baina laster museo batera eramango duten margolan bat erakusten die. Zer gertatuko da margolanarekin?

Historia polita eta atsegina da eta pertsonaiak ere sinesgarriak dira. Denboraren tratamendua ez zait asko gustatu nahastu egin naizelako.

Liburua normala iruditu zait: ez oso polita, ezta itsusia ere. Astuna egin zait, denborarekin eta pertsonaiekin nahastu egin bainaiz. Misterio-abenturazko liburuak gustatzen bazaizkizu, hauxe irakurtzea gomendatzen dizut, zu bila zabiltzan horietakoa baita. Anima zaitez "Margolanarekin"!

Maddalen D. 3A 2005-06

THULE

2011-09-15T11:27:00.000+02:00

THULE
Joanes Urkixo
(Elkar, 2002)

Iñigo eta Juan, gazte abenturazale euskaldunak, Veneziara iritsi dira, piratek euren barkua suntsitu ondoren. Iñigo jaun printzipal baten alabarekin, Vaninarekin, enamoratuko da; eta neskaren aitak antolatutako espedizioan abiatuko da bere lagun bermeotarrarekin.

Itsasoan Iparraldera egingo dute, etengabean, eta bidean zenbait abentura eta gorabeherak izango dituzte Sibilian, Bilbon eta Ipar Itsasoko hainbat tokitan; beti Thule lurralde mitikoaren bidean.

Istorioa sinplea da, sorpresa handirik gabekoa. Batera eta bestera joan beharreko presaz, pertsonaiek bizi dituzten abentura eta pasadizoak oso azaletik kontatzen zaizkigula ematen du batzuetan.

Agian, gaztetxoagoentzat da egina eta, ezagutzen ditugun Urkixoren beste kontakizunen mailara iritsi ez izanagatik ere, gustura irakurtzen den istorioa da.

Rafa L

DORRETXE ZAHARREKO MISTERIOA

2011-09-14T11:58:00.005+02:00

DORRETXE ZAHARREKO MISTERIOA
Fernando Morillo
(Ibaizabal, 2002)

Gaztetxo koadrilak abentura tolesgabe eta hunkigarria bizi izango du abandonatutako etxe zahar batean sartzean. Eta hango misterioak argitu nahirik dabiltzala, era isil eta misteriotsuan ere harrapatuko ditu amodioak Andoni eta Ane; jakina baita maitsunak beti irabazten duela, nahiz eta batzutan horretarako etxe zahar baten hormen artean urtetan egon behar izaten duen lozorroan.

Jende “serioak” asko preziatzen ez duen aitona mozkortia izango da misterioak eta ezkutukoak dakartzaten zirraren lehen pausuak erakutsiko dizkiena gaztetxoei.
Laburtzeko: emozioa, maitasuna, erritmo bizia.

Gustukua al zenuen txikitan etxe abandonatuetan sartzea? Ez zinela ausartzen? Hona zurre aukera: irakur ezazu. Gustatuko zaizu! Dudarik ez!

Rafa L.

IQBALEN HISTORIA

2011-09-12T16:23:00.001+02:00

IQBALEN HISTORIA
Francesco D’Adamo
(Aizkorri, 2003)

Esplotazioa eta tristezia nagusi diren lantegi batera iritsiko da Iqbal eta itxaropena eta irribarrea ekarriko die ume esklabuei. Gogorra egingo zaie askatasunerako bidea bere familiengandik erauzitako gaztetxo hauei, baina Iqbal ausarta izango dute gidari eta eredu borroka horretan. Gerra guztiek bezala, historia honek ere zapore gozo-mingotsa utziko digu: ume zailenetako laguntasun benetakoa leungarri hoberena dela erakutsiz, eta zerbait irabazteko, askotan, bidean bihotz puskak utzi behar direla azalduz.

Fatima izango da historiaren narratzailea eta bere oroitzapenetan arakatuz narrazioa osatuko du. Pertsonaiak lauak dira. Esplotatzaileak anker eta bihotz gabe agertuko zaizkigu beti. Umeak beti bere zorigaitzean murgilduta. Fikziozkoa izango balitz, narrazioa ez litzateke puntakoa izango. Baina ez dago fikziorik: hauek guztiak gertatutakoak dira! Hotzikarak eragiten dizkigu honelako egoerak gu bizi garen mundu honetan gerta daitezkeela pentsatze soilak; eta hau da liburu honen indarra, barrenean zerbait mugiaraziko diguna.

Liburu triste eta ederra da hau. Agian ez hoberena apur bat baxu samar gabiltzan une horietan hartzeko, baina –gogorra izanda ere- ezin diogu beti ezjakinean eta hor kanpoan dagoen munduari bizkarra emanda bizi. Merezi du.

Rafa L.

GOSE JOKOAK

2011-08-21T11:12:00.004+02:00

GOSE JOKOAK
-The Hunger Games-
Suzanne Colllins
(Alberdania, 2009)

Panem herrialdeko agintariek urtean behin Gose Jokoak
antolatzen dituzte, herri xeheari zer ikusi, espektakulua eta gozamena emateko.Herrialdeko barruti bakoitzak bere ordezkariak aukeratzeko zozketa egiten du gazteen artean. Aukeratuek joku eremuan ibili behar izango dute elkar hiltzea lortu arte; izan ere, bakarra, irabazlea geratuko da bizirik bukaerako. Egun telebistan egiten diren konbibentzia-lehiaketaren antzeko zerbait, baina basati eta odoltsuago.

Katniss da protagonista nagusia, neska. Zozketan bere ahizpa gazteari egokitu zitzaion, baina bere joango da bolondres borrokara. Peeta, mutila, Katnissekin gustatuta dagoela eta neskak ere nahi duela ematen du, baina bizitza jokoan dagoenean, dena da zilegi, baita gezurra ere.

Marrazten zaigun etorkizuneko gizartea ez da oso itxaropentsua egoteko modukoa. Ikuskizuna nahikoa da gizartea bertan-goxo mantentzeko. Jendea goseak eta zapalkuntzak menderatuta egongo da eta gutxi batzuek bakarrik topatuko dute bere bide propioa egiteko zirrikituak beti marginalitatetik gertuegi. Ez da antzematen boterearen aurkako inongo mugimendurik. Eredu horretararntz al goaz edo dena fikzio ariketa hutsa dela esan genezake?.

Pertsonaiak erakargarriak izan daitezen daude diseinatuta eta ondo funtzionatzen dute. Nahiz eta motelaldiren bat izan –loaldi luze eta sendaldiekin soluzionatzen dena-, istorioak oso ondo mantentzen du tentsioa eta akzioaren jariotasuna ondo banatuta dago. Amaiera aldera sorpresak izango dira eta, noski, bukaera irekia izango du istorioak. Liburuak engantxatu egiten du.

“Gose Jokoak” hau trilogia baten lehenengo alea da eta hauen jarraipenak euskaratuta
daude dagoeneko. Hurrengo liburuak ere oso erakargarriak direla diote, bereziki
hirugarrenean -“Mokingjay”- egiten diren eskenategi fantastikoen pasada direla. Baina nire esperientzia seriean dauden nobelekin zera da: hobe dela beroaldia pasatzen utzi, ahazturak bere lana egin dezan eta orduan -nahi badugu- serieko hurrengo libuari ekin. Eta bitartean… hainbat gauza dago guk irakur dezagun zain!
Ah, eta egin duten pelikula ikusiko baduzue, liburua irakurri ondoren izan dadila!
(ez utzi inoiz pelikula batek liburu baten irakurketa honda diezazuen).

Egingo duten pelikularen promozio-zatia www.youtube.com/watch?v=p-5ANq4sAL0

Eibarko liburutegia:http://liburutegiak.blog.euskadi.net/eibarkoumeak?s=gose+jokoak

Irakurri dudan ingeleseko iruzkina:http://blogcritics.org/books/article/book-review-the-hunger-games-series/page-1/

Rafa L.

AURPEGIRIK GABEKO HILTZAILEAK

2011-08-20T16:34:00.002+02:00

AURPEGIRIK GABEKO
HILTZAILEAK (1991)
Henning Mankell
(Erein, 2009)

Mankell mundu osoan famatua egin duen Kurt Wallander poliziaren nobela seriearen lehenengoa da hau. Suediako Scaniako landa eremuan bi agure jasan egingo dute sekulako bortizkeriaz egindako erasoa. Lapurreta ala gorroto pertsonalak? Gizonezkoa hilda dago eta haren emaztea ere handik gutxira zenduko da. Suedian errefuxiatu dabiltzan pertsonak izango dira
hasierako susmoen helmuga. Pazientzia handiz egindako ikerketa baten ostean kasua argituko du Wallanderrek.

Idazleak irakurleari etengabe iradoki egingo dizkio bideak eta Wallander beraren lankide sentitu egingo gara, kasuari irteera eman nahirik hiltzailearenn peskizan. Egia esan, azkeneko
kapituluan istorioak sekulako txiribuelta egin eta “akzioaren” bidea hartzen du, ia bukaeraraino liburu patxadosoa zenak..
Pertsonaiak dira liburu honen, eta Mankellen besteetan ere, alderdi indartsuena. Kurt Wallander polizia ona da, profesional fina; baina superheroiatik oso urrun dago. Bere bizitza pribatuan desastre samarra da. Emazteak etxetik alde egin du berriki, alabak paso egiten dio Kurti, arazoak ditu dementziak jotzen hasi duen aitarekin: abandonatuta daukala aurpegiratzen dio aitak Wallanderri, polizia nahiko traketsa da bere bulkada sexuala bideratzeko orduan, ez da behar bezala elikatzen, edan egiten du… hau da: nahiko pertsona normala da, sinesgarria, egunekoa.
Era berean, liburuan agertuko diren gainontzeko pertsonajeak Suediako erretratua erakutsiko digute: Europako punta-puntako gizataldeak omen direnak badutela zertan hobetu eta non ahalegindu.

Duela hamar bat urte irakurri nuen estreinakoz liburu hau gazteleraz. Gaztelera irakasleak gomendatu zien irakurketa semearen taldekoei. Eta, noski, guraso mesfidatiok beti irakurtzen ditugu gure seme-alabei eskoletan gomendatzen dieten liburuak, ala ez?... bada, egin beharko genuke eta aldian behin Mankellen ezagutza egitea bezalako oparitxoak jasoko genituzke.

Liburua luzetxoa dela? Hobe. Askotan esaten dugun bezala, irakurtzea gure maitteñoarekin
egotea bezalakoa da: gustura gaudenean denok nahi izaten dugu gehiago.

Abisua: Wallanderren laguna egiten bazara, galduta zaude, engantxatuta betiko.

Rafa L.

beste iritziak:

http://www.noticiasdenavarra.com/2010/01/28/ocio-y-cultura/cultura/wallander-inspektorearen-lehena-aurpegirik-gabeko-hiltzaileak

HERIOTZA HARRIGARRIA

2011-08-12T14:50:00.000+02:00

HERIOTZA HARRIGARRIA
Toti Mtz. De Lezea
(Alfaguara-Zubia, 2008)

Toti Martinez de Lezeak idatzitako liburuan, Ikerren udako abentura kontatuko zaigu. Eskolan dena gainditu ez eta Errioxara joan behar izan du bere gurasoekin uda pasa. Han, Priore-etxea deituriko nekazal turismo ostatu batean hartuko dute lekua.

Priore-etxeko familiako gazteenekin –Sararekin eta Aleixekin- adiskidetu egingo da Iker. Gauetan etxeko sotoaren aldetik datozen zarata arraroek piztu dute gazteen jakin-mina eta ikertzeari ekingo diote. Hau gutxi balitz, udetan bertara joaten den lagun talde bateko kidea, Rosalia andrea, hilik azalduko da. Hau ere ikergai bihurtuko da gaztetxoentzat.

Hasieran misteriozko istorio “klasikoa” zirudiena, egoiliarren presentziak desbideratu egin du eta kontakizuna nahastu eta aldrebestu egin du.

Pertsonaiek esan duten eta aspaldian egin, esan eta esan ez zutenetan oinarritzen da gehiegi kontakizuna. Irakurlea ez da lekukoa eta dena “murtxikatuta” ematen zaio. Bestalde, pertsonaia gehiegi dira, presaz deskribatuak, patxadarik gabe dabil istorioa saltoka batetik bestera.

Gehiegi azaldu beharrak hondatzen du “krimenaren” istorioa eta bestea, benetan interesgarria… zarata misteriotsuena… landu gabe geratzen da.

Rafa L.

JACK DESTRIPATZAILEAREN ARRASTOAN

2011-08-10T15:30:00.000+02:00

JACK DESTRIPATZAILEAREN ARRASTOAN
Joxemari Iturralde
(Ibaizabal, 2009)

Patrizio Dagerrezahar gazteak Ameriketarako bideari ekin dio, bertan bizi den bere osabarekin elkartzeko. Bizimodua ateratzeko eta bere legegizon izateko ikasketak bukatzera nahi du hara joatea. Bidaia ia hasi orduko, lehenengo eskalan, Pat-i fardelak lapurtu dizkiote eta dirurik gabe utzi. Londresen geratu beharko du gazte lapurtarrak, dirua irabazi, aurreztu eta bidaia jarraitu ahal izateko. Ostatu batean hasiko da lanean eta gogorra egingo zaio. Lagunak egingo ditu eta jende bitxi asko ezagutuko du Inglaterrako hiriburuan.

Istorioaren kontakizuna era arruntean dago eginda, hasieratik bukaerarantz. Kapituluak laburrak eta arinak dira Paten istorioa kontatzen ari zaigun bitartean, baina Jack destripatzailearen krimenak hasten direnean, liburua erabat aldatu egiten da eta zaila bihurtzen. Poliziari buruzko datu eta izen pilo batez nahastu egiten da irakurlea, susmagarriak ere dozenaka. Idazlea, kontakizuna utzita, txosten bat egiten ari dela ematen du eta istorioak bere erakargarritasuna galdu egiten du.

Niri kosta egin zait liburua bukatzea. Ez zait iruditzen merezi duenik. Sexu eszena gordintxoak ditu eta, gomendatuz gero, zaindu beharko genuke nori gomendatu liburu hau.

Rafa L.

MISTERIOA ARGITU ARTE

2011-08-09T16:25:00.000+02:00

MISTERIOA ARGITU ARTE
J.K. Igerabide
(Elkar, 2010)

Oraingo honetan J.K. Igerabidek Estherren istorioa kontatuko digu. Esther neska itsua da; bere lagunen laguntzaz eta Pipo bere txakurrarenaz bizimodua ia normala aurrera eramateko gai da. Bat-batean dena okertzen da: aita atxilo eramaten dute lan egiten duen banketxetik dirua harrapatu duelakoan. Eskolan ohi baino begirune handiagoz aritu izan zaio jendea eta Esther zerbaiten susmoan hasi da eta konturatu orduko maltzurren kontrako borrokan dago buru-belarri sartuta.

Matematikako irakasle ankerraren gizona eta mafia errusiarrekoak (ez da oso argi geratzen zein den hauen papera istorioan) egongo dira gaizkileen artean.
Zintzoak (Esther, Argiñe, Neli, Paulotxo…), koadrilako guztiak, saiatuko dira misterioa argitzen eta, beti ere helduei jaramon eginda, lortuko dute gaiztoak giltzapetu ditzaten.

Istorioa oro har ez da oso sinesgarria, gainera ez du bide argirik jarraitzen. Pertsonaiak etengabeko kalejiran daude: etxera, txaletera, etxera, txaletera, kalera…, baina ezinezkoa da nora iritsi nahi diren antzematea.

Esther pertsonaia gure samurtasuna eta solidaritatea ernarazteko diseinatuta dago, baina ez zaigu sinesgarria egiten. Gazteak beti oso esaneko eta helduen menpeko agertzen dira kontakizun osoan.

Rafa L.

TANGERKO AMETSAK

2011-08-08T16:31:00.000+02:00

TANGERKO AMETSAK
Jon Arretxe
(Erein, 2011)

Jon Arretxek azken liburuetan erabili izan duen formularen ildotik egin du Tangerko ametsak nobelan ere: trama beltza + bidaia. Hobe nahian Europara egin beharreko ibilbidean Maliko eta, oro har, Afrika beltzeko gazteak nahiko errazki iritsiko dira Maroco itsasertzera, baina Europarako saltoa lan nekezagoa izango da. Hau da Moussa gure protagonistaren kasua, Bamakotik iritsitako gaztea beste hainbatekin bilduko da Tangerren bere aukeraren zain. Norbaitek ez du hau begi onez ikusi eta zuzenean “garbiketa sakona” egitea erabaki du.
Nobela honetan, ordea, hildakoek ez dute inoren jakin-mina piztuko eta inor ez da hilketekin arduratuko.
Bukaeran istorioak salto egiten du patua, aztikeria eta misterioaren aldera. Eta zoritxarra saihestu ezinezkoa denaren zapore garratza utziko digu kontakizunak.

Arretxeren aurreko liburuetan zeukana baino pisu gutxiago du “gidarenak” azken liburu honetan. Apika bidaiarientzako aholkutzat har daitezkeenek garrantzia handiagoa dute Tangerko leku aurkezpenak baino. Aurreko beste liburuetan erabili izan duen umoretik ez dugu ikusi kontakizunean; izan ere, egoerak ere ez dira oso jai girokoak.

Agian gai gehiegi ikutu nahi izanak intentsitatea kendu die guztiei eta, itxura, axaletik landuta geratu dira. Emakumeen sexu-esplotazioa, ume gaixoen egoera tamalgarria, pateren mafiak, poliziaren ustelkeria, turista “zintzoak” eta “gaiztoak”… ez dugu oso argi ikusten zein den idazleak gehien azpimarratu nahiko lukeen gaia.

Linealki kontatuta dagoen istorio batean, txertatu egiten dira hilabete batzuk geroago gertatuko denaren flash modukoak, oso azkenean bi azpistorioren arteko zerikusia argituz.
Pertsonaiak ondo taxututakoak dira eta sinesgarriak egiten zaizkigu. Beharbada, supituki Fatimari protagonista papera kentzen dion Laurari buruzko zerbait gehiago jakin nahiko genuke.

Erraz eta gustura irrakurtzen den nobela da. Oso aldatuta ikusi dut idazlea: serioago, tristeago. Irakurri, merezi du-eta.

Rafa L.

TARZAN ETA PANTERA EMAKUMEA

2011-08-07T16:41:00.000+02:00

TARZAN ETA PANTERA EMAKUMEA
F. Juaristi
(Aizkorri, 2010)

Aiton-amonekin bizi da Saul. Bere familia gogor astindu du zoritxarrak eta Saulek bere gurasoak txikitan ezagutzeko aukera ez du izan. Aitonak eta amonak giro goxoa eskainiko diote etxean; ikastolan oso lagun on eta leialak izango ditu mutilak. Saul zorigaitzak inoiz jo gabekoa dela uste izango dugu narrazioaren hasieran.
Bati eta besteari entzundakoaz, galdetutakoaz eta fantasia handiaz osatzen joango da Saul bere aurrekoen mundua, bere sustraien bila. Eta bitartean, eguneroko bizitza badoa aurrera, eskutatik ihesi: aitona zenduko da eta amonak burua apur bat galdu.

Samurtasun infinituaz kontatzen digu Felipe Juaristik istorioa. Badakigu ez dela benetan gertatutakoa, asmatutakoa dela; baina benetan gure bidean Saul gehiago topa ahal izango bagenu! Protagonistak gure berarekiko maitasuna piztuko du eta osoki egingo dugu bat berarekin. Maitasun formato guztiak topatuko dugu: lagunarekikoa, falta zaizkigunekikoa, behar gaituztenekikoa…

Irakurtzean, batzuetan, gure amona zenaren sukaldean egindako pelikula ikusten ari nintzela iruditu izan zait. Oraingo gaztetxook, agian, ez duzue jakingo zer den ekonomika eta ez zarete ibili inoiz Singer zaharrari eragitean amonaren izterretan arri-arri mandoko ibili. Nik bai. Horregatik gozatu dut hainbeste liburu honekin. Bukatu berri zaizuen haurtzaroari lehen begiratu melankoniatsua egiteko liburu aproposa. Guztiz gomendagarria.

Rafa L.

AMAIA LAPITZ ETA ERREGINA GORRIAREN HILOBIA

2011-08-06T16:52:00.000+02:00

AMAIA LAPITZ ETA ERREGINA GORRIAREN HILOBIA
Katixa Agirre
(Elkar, 2010)

Kontakizunean oso ondo txertatuta ez dagoen XIX. Mendeko espedizio batek agerian utzitako tenplu maia bateko altxor eta sekretuen ikerketa jarraitzera doa Susana Lapitz anderea, arkeologoa eta Amaia Lapitzen ama. Amaia, hasieran gogoz kontra badoa ere, bere amari lagunduko dio Yucataneko lurralderako bidaian.

Konturatu orduko neska Hilketa baten lekuko bakarra bihurtuko da. Gai arkeologikoekin negozio ilunetan dabilen mafiarekin topo egingo du neskak. Mario mexikar gaztea egingo du lagun Amaiak eta mutila askatzearren istilu handitan sartuko da. Azkenean onik aterako dira.

Abentura originala eta kitzikagarria hasieran, moteldu egiten da apur bat liburua aurreratu ahala. Bukaerako nahiko standart bihurtuta: tiroak eta kolpeak.Tamalez istorioak frekotasuna galtzen du. Zeharka beste gaiei ere ematen zaie lekua: herri indigenen zapalketa, zapatisten errebindikazioak, zenbait apunte historiko…

Amaia bere amari oso lotuta dagoen neska bada ere, hasi da askatzen eta bakarrik hegan egiten. Honek zalantzak eta beldurrak eragingo badizkio ere, bere autoestimuan bultzada handia emango honelako abentura bizi izanak.

Rafa L.

NINAK OSPA

2011-08-05T00:15:00.000+02:00

NINAK OSPA
Marliese Arold
(Elkar, 2010)

Marliese Arold-ek Ninaren historia kontatzen digu liburuan. Nahiz eta zergatia ez zaigun zehazki ematen, Ninak bere gurasoen etxetik alde egin du Hanburg-era. Hasieran dena egingo zaio aldapa gora; baina Eileen ezagutuko du, honek lantxoa lortuko dio eta moldatzen joango da neska. Geroago Jonas ustezko argazkilaria azalduko da Ninaren bizitzan.
Nina zeharo dago maiteminduta, erabat itsututa eta edozer egiteko prest mutilarekikoak iraun dezan. Hasieran Printze Urdina zirudiena, luze gabe, azalduko da benetan den bezalakoa: gizon gorrotagarri, erasotzaile eta esplotatzailea.

Pertsonaia nagusia, Nina, nahiko inozoa ikusi dugu istorioaren hasieratik. Neska kontsumista eta burgesita mokofina da Nina; oso argitzat dauka bere burua, baina burugabe jokatu du eta arrisku seinale nabarmenak ez ditu interpretatzen jakin izan.

Kutsu didaktikoko kontakizuna egin du egileak. Gure bidean Jonas bezalako piztia gurutzatutakoan nola jokatu behar dugun aholkatu digu Marliesek. Besteei gertatutakoan errazago antzematen dugu mugak non jarri behar diren. Ikasiko al dugu Ninaren zoritxarretik?

Liburua erraza eta arina da, aukeran gordintxoa; baina hobe horrelakoak fikzioan ezagutzea inguruan gertatutakoan baino. Ikasiko al dugu behingoz, mundu honetako Jonas guztiak lehenengo bultzada, iraina edo kolpea iritsi aurretik pikutara bidaltzen?

Rafa L.

VAMPIRIA

2011-08-02T14:57:00.000+02:00

VAMPIRIA
Aitor Arana
(SM, 2010)

Mende luzeetan banpiroek itxaron izan duten aukera iritsi zaie azkenean. Valatek jakin izan duenez, badago neska bat, Joana –protagonista- bere genetika berezia tarteko, banpiro bihurtuko balitz, egun argiz ibili ahal izango litzatekeena. Dohain hori Aitalehenaren bitartez gainontzeko banpiro guztiei pasa ahal izango liezaieke gero, zorion osoan bizi ahal izan zezaten betiko. Baina pozgarri eta onura izan behar zuen ahalmenak hondamendia ekarriko dio banpiro-jendeari.
Istorioa galopan doa une oro, erritmo eroan, ezin geldirik: akzioa, fantasia, irudimena… pasada bat. Dena, noski, oso irreal eta sinesgaitza, baina zoragarria.
Liburu honekin bi pauso aurrera egin ditut. Batetik apur bat jasangaitz egiten zitzaidan banpiroen moda yankiri hartuta nion higuintxoa gainditu dut: liburuko istorioa zoragarria iruditu zait. Bestetik “Bost ahizpa” liburuaz gero txoko samarrean neukan Aitor Arana beste moduan ikusi dut oraingo lan honetan: borobila, sormenez blai, bizi.

EZIN DUZUE INOLA ERE LIBURU HAU IRAKURRI GABE PASATZEN UTZI.

IRURAC BAT

2011-08-01T10:05:00.000+02:00

IRURAC BAT
Jokin de Pedro
(Elkar, 2008)

Gari ez da ondo konpontzen emaztearekin; maitale bat dauka, gainera. Eta hau da bere egitasmoa: andrea akabatu, haren ondasunak jaso eta gero ondo bizi bere neska berriarekin batera. Lan zikina egiteko profesional baten zerbitzuak kontratatuko ditu eta, gizajo bat –Aitor- engainatuko dute gero hari hilketaren txalma bota ahal izateko. Aitor bete-betean eroriko da Maitek/Sarak jarri dion lakioan. Eskerrak ertzain bizkaitar hori ez dela erraz engainatzekoa.

Korapiloaren plantemendua guztiz klasikoa da, baina hasieran akzioak bultzatuta oso dinamikoa egiten da istorioa. Gero azalpenetan hasita txispa apur bat galtzen du. Hala eta guztiz ere, gustura irakurtzen da nahiz eta bukaerarako egiantz zantzu txikiena ere galdu istorioak.

Arin irakurri daitekeen liburua da. Hiruzpalau ordu ondo entretenituta pasatzeko.

GAUAREN USAINA

2011-07-02T13:12:00.000+02:00

Egun izugarria da polizia-nobelaren eskaintza; beraz, liburua txukuna eta borobila izan behar du aukeratua izateko. Camillerik aurkezten duen Montalbano komisarioaren istorioak arrakastatsua izateko beharrezko diren osagai guztiak dauzka: umorea, ironia fina, patxada, pertsonaia xelebreak…
Zerk egin du kale orduan? Nire uste apalean itzulpenak ez du beharrezko maila. Irakurtzean hizkera arrotz, korapilotsu eta nahasia topatuko dugu; hainbatetan ulermena ere zailtze arterainoko nahasketa, zaila. Tamala, benetan.

Irakurri ere besteen iritzia: http://www.noticiasdenavarra.com/2011/10/02/ocio-y-cultura/siziliaren-usaina-gauaren-usaina

Montalbano erakargarri egin bazaigu; orain artean, beste hizkuntza batean irakurtzera jo behar genuen. Igela argitaletxearen eskutik euskarak beste aukera eskaintzen dio Montalbanori. Suerte hobea izango al du oraingo honetan? Esteka jarri nahi nuen hemen baina Igela-ren webgunean oraindik ez dute jarri; baina irratian entzun egin nuen "Hilabetea Montalbanorekin" argitaratu berria zutela.

AITAREN PITOKERIAK

2011-07-01T13:48:00.001+02:00

Imaginatzen al duzu Homer Simpson filosofeatzen egun osoan korrroxkada eta puzker artean? Eta "kaka-kulo-pixa" aspergarri suertatu arte minutuero errepikatzeko geldialditxoak egiten? Jasangaitza, ezta? Bai hori.
Eta norbaitek esango balizu ez duzula Homer ulertzeko ahaleginik egin?
Alaia eta fresko gisa saldu nahi izan diguten liburua, lerdokeria eta graziarik gabekoez beteta dator.
Bizitza laburra da. Ez galdu minutu bat ere liburu hau irakurtzen. Nik hanka-sartze hori egin nuen eta damututa nago. Zinez.

Rafa L.

ATEAREN ATZEAN

2010-09-08T13:59:00.000+02:00

ATEAREN ATZEAN

Antton Kazabon

(Elkar, 2007)

Iraitz neska gaztea ingeleseko irakaslearekin, Josurekin, maitemindu da eta bere sentimenduekin zintzo jokatzen ahaleginduko da. Hala ere, antza, dena kontra jarriko zaio; baina neskak bere zorionaren alde jokatu nahi izango du: bere aurreko mutil-laguna utzi eta indarrak pilatzen ari da Josuri bere sentimenduen berri emateko. Ausartuko al da azkenean?

Kazabonek gazte literaturan topikoa den gaia ekartzen digu liburu honetan; baina hain gai arrunta eta “ikusia” izanda ere, egileak daukan gazteen hizkuntza eta joeren ezagutzari esker, “betiko roiloa” izan zitekeenarengandik urrundu egiten da eta aurreko liburuetan bezala produktu txukun eta gustagarria osatu du.

Kapitulu motz et arinak. Liburu atsegina. Irakurri!

Rafa L.

EULIEN BAZKA

2010-09-04T11:32:00.000+02:00

EULIEN BAZKA
Hasier Etxeberria
(Susa, 2003)

Oso zaletasun bitxia duen gizona da Damian: euliak maite ditu! Ertzaintzarekin egin ohi du lan. Oraingoan lazgarria egingo zaion hilketa argitzen lagundu behar izango du. Sexu harreman sofistikatuak edukitzeko Gipuzkoako zenbait handikik eratutako elkarte erdi sekretuak zerikusi handia izango du aferan. Aurrera egin ahala, dena okertzen joango zaio Damiani eta emaztea, itxaropena, lagunak, azken amorantea edukitzeko aukera eta ,agian bizia ere galduko ditu.

Akzioak bere xarma eta irrika baditu ere, Damianek jasaten duen gain-beherak hunkituko gaitu gehien, bere “ezin gozatze” horrek. Arin mugitzen den istorioak, aldian behin, erritmoa geldotu eta protagonistari atseden har dezan utziko dio bere sentipen ilunetan murgil dadin. Oso arraro eta bitxi egiten bazaigu Damian hau, bere bizipenak oso hurbil eta oso “gureak” egiten zaizkigu.

Nobela “serioa” izanagatik ez da nobela zaila. Gustura eta irrikaz irakurtzen dena izanda, ez da errazkerian erortzen. Pentsaraziko digu. Gomendagarria ezbairik gabe.

Rafa L.

AZKEN URTEA LIZEOAN

2010-09-04T11:09:00.000+02:00

AZKEN URTEA LIZEOAN
Joxemari Iturralde
(Ibaizabal, 2002)

Institutuan bere azkeneko ikasturtea egiten ari den RAF neskak Lizeoan gertatzen diren bitxikerien berri emango digu.
Nobelan, ikaskideak zanpatzen eta menperatzen saiatzen den alproja koadrilarenak, irakasleen arteko bikoteen korapiloak -batzutan ikasleak berak tartean harrapatuko dituzten korapiloak- eta eskoletan ohizko diren (?) honelako zenbait kontu izango dira.
Honi guztiari sexu apur bat eta hilketa bat gehitu, eta... (batzutan gertakizunak exageratu samar eta sinesgaitzak egingo bazaizkizu ere) harrapatuko zaituen nobelaren formula edukiko duzu.

Rafa L.

KOLOSALA IZANGO DA

2010-09-03T09:54:00.000+02:00

KOLOSALA IZANGO DA
Joseba Sarrionaindia
(Txalaparta, 2003)

Gerra Kalaportura iritsi da. Eta bertako umeen bizitzarekin nahastuko da gerra. Guda umetu egingo da talka horretan; ume kontua, ia jolasa bihurtu. Aldiz, umeak gogortu, sentimenduez ahaztu eta bizilarriz arituko dira.
Gerran umeek ez dute ez aldeko, ez areriorik topatuko. Ez da aldarrikapenik izango. Ez da logikarik egongo. Ez da gorrotorik egongo. Baina umeek ez diote haurtzaroari uko egingo, eta bizitzaz gozatzen saiatuko dira tokatu zaien garai berezi horretan.
Pasadizoak bata bestearen atzetik igaroko dira umeen begirada jolastariaren aurrean, eta herioa eta drama gaztetxoen ikuspegiaren bahetik pasatzean gertakari bitxien mailara iritsiko dira soilik.

Protagonistaren ikuspuntutik jarraituko dugu narrazioa, berez pasadizo labur eta intentsoen ilara; oso era klasikoan kontatuta nahi bada; baina sotiltasun eta apaltasunez emanda: gorrotorik gabe, hizkuntza biziaz, xamurtasun apartaz.

Oso urruti dago faxismoaren aurkako liburua izatetik, edota aldarrikapen abertzale izatetik. Liburu bakezalea da. Hain da bakezale, non gerraren erdian ere gerrarik ez dagoela ematen du; gehienez gizakien onberatasuna gudaren labirintoan iparra galduta.
Gomendio bakarra: irakurri, irakurri eta irakurri. Eta irakurritakoan norbaiti gomendatu.

Rafa L.

MAITASUNA BESTERIK EZ

2010-01-13T14:57:00.003+01:00

MAITASUNA BESTERIK EZ
Marliese Arold
(Elkar, 2007)

Neska “arrunta” da Sandra. Baina nondik eta nola ez dakielarik, orain artean bere lagun minekiko -mutila- sentitutakoarekin zerikusirik ez daukan zerbait hasiko da sentitzen Meikerekin. Meike, neska konprometitua etxean, gazte mugimenduan, antzerkigintzan... erakargarria egin zaio Sandra neska pija-ri. Hasieran, honek, beste neskarekin maitemintzeak, izugarri aztoratuko du Sandra; baina gerora, onartu, lasaitu eta amodioaz gozatzen hasiko da.

Akzioa Alemanian-edo burutzen da. Atentzioa ematen du nobelan gazteek daukaten dibertitzeko era: dena kontsumitzean datza, erosi, erosi eta erosi. Eta istorioan agertzen zaizkigun gaztetxoak, gure artekoekin konparatuta, luxuzko baldintzetan bizi direla ematen du.

Hainbat kritikatan homosexualitatea era ausarta agertzen duen liburua dela irakurri ahal izango duzue; baina protagonista bere sentimenduekin konturatutakoan, bere buruaren etengabeko justifikazioan arituko da.

Idazleak tesia –homosexualitatea ez dela ezer txarra- mantendu eta azpimarratu behar izanak kontakizuna zapaldu eta asperduraren gurpilean sartzen du gehiegitan.

Rafa L.

URTEBETE ITSASARGIAN

2010-01-12T14:37:00.002+01:00

URTEBETE ITSASARGIAN
Miren Agur Meabe
(Elkar, 2007)

BEHI EUSKALDUN BATEN MEMORIAK

2010-01-11T10:13:00.002+01:00

BEHI EUSKALDUN BATEN MEMORIAK
Bernardo Atxaga
(Pamiela)

Behietan ere badago ausart eta koldarrik. Mo, behi protagonista, ausartekin bilduko da, bere askatasunaren bila egingo duen bizitza- ibilbidean. Inguruan ikusten duen bidegabekeriaren aurka gogor egingo du; nahiz eta, batzuetan, zaurituta eta apalduta atera trantzetik. Bere bidaiako bukaeran, berarekin alderatuta, guztiz kontrako den pertsonaiarekin egingo du topo Mok (behi handi, malenkoniatsu, iraultzailea; moja txiki, alai eta jainkozalearekin!) eta zorionaren oso gertutik izatera iritsiko.

Bi irakurketa dituen liburuaren aurrean gaude. Helduentzako “haur literatura” deitu genezakeen horren fruitua (Printze Txikia, Animalien Ihauteria... eta beste hainbat bezala). Azaleko istorioaren azpitik, gizakiei buruzko fabula garratza gordetzen du liburuak.

Honelako liburuekin oso esperientzia ezkorrak izan ditugu irakasleok orain artean. Jeneralean ez dira gaztetxoen oso gustuko izaten. Beraz, saiatu zaitezte “barne istorioaren” bila, hor baitago kontakizunaren altxorra. Zinez merezi duela!

Gehiago jakin nahi izanez gero, jo helbide honetara http://www.pamiela.org/

Rafa L.

DANTZALDIA

2010-01-10T14:36:00.000+01:00

DANTZALDIA
Irene Nemirovsky
(Txalaparta, 2006)

ROGER ACKROYDEN HILKETA

2010-01-09T14:22:00.000+01:00

Roger Ackroyden hilketa

A. Christie

(Igela, 2006)

Hona Igela argitaletxeko webgunean topatuko duzuen informazioa:

Arrats batez, Fernly Parkeko bere etxean, Roger Ackroyd industria-gizonak bere barne-kezkak kontatzen dizkio Sheppard doktoreari. Bezperan, Ackroyden emazte bihurtzera zihoan alargunak bere burua hil du xantaia bati ihes egiteko. Urte bete lehenago bere senarra hil zuen alargunak. Bere burua hil aurretik, ordea, gutun baten bidez, sekretu izugarri bat dakienaren izena ematen dio Roger Ackroydi. Bere ezkutukoak kontatu eta handik laster, Roger Ackroyd sastadaz hilda aurkitzen dute. Eta zorioneko gutuna desagertua da. Agatha Christieren eleberri honek 1926an agertu bezain laster eman zion ospea nazioartean, inor gutxik bezala erakutsi baitzuen zeinen trebea zen kontakizunaren bilbea osatu eta enigma azken uneraino argitu gabe edukitzeko. Eta horrekin batera, noski, beste inon baino nabariago gelditu baitzen Hercule Poirot detektibe belgikar axeriaren zorroztasuna.

Eta irakurri eta gero idazti nuena (ez nengoen oso inspiratuta, barka) :

Hercule Poirotek argituko duen beste hilketa baten aurrean gaude nobela honetan ere. Izan ere, etxe dotore bateko jabea hilik suertatzen da afalostean. Detektibe famatuak susmagarri guztiek ezkutuan dauzkaten bere sekretu gordeenak azaleraziko ditu eta guztien artetik –bere akatsik gabeko logika erabiliz, noski- hiltzailea nor den jakitera iritsiko da; beti bezala ere, gainontzeko susmagarriei eta irakurleei, bereziki, ezusteko itzela emanez.
Generoak dituen ezaugarri guztiak dituen nobela da hau. A. Christieren faktoriako lan tipikoa da. Christieren liburuak gustukoak badituzu, honekin izugarri gozatuko duzu.

Rafa L.

BALLANTRAEKO PREMUA

2009-12-16T09:43:00.000+01:00

Aspaldian irakurri nuen itsas giroko abentura hau eta guztiz erakargarria eta atsegina egin zitzaidala gogoratzen dut. Hau da nik oporretan irakurriko dudana eta prestatuko dut iruzkina.

Artean editorialeko estekan topatuko duzue liburuaren erreseina:

http://www.igela.com/liburuak/MintakaS/MS-02ballantraeko.html

GULLIVERREN BIDAIAK

2009-12-13T11:20:00.000+01:00

Gulliverren bidaiak
Johanattan Swift
(Ibaizabal-Klasiko Unibertsalak)

GAROA

2009-12-12T09:04:00.000+01:00

GAROA
Txomin Agirre
(Argitaletxe Frantziskotarra)

Joanes euskal superman moduko bat da, non bere “pasio” bakarra Jaungoikoa den. Edozein gazte baino indartsuagoa da, fededunagoa, bizkorragoa, iaioagoa eta bihotz onekoa. Ez du parekorik. Bere semeek ere ez, hiru baititu eta hirurak Herkules baino indartsuagoak; baina ez aita adina. Jakin nahi baduzu zer gertatzen den familia “perfekto” honetan, irakurri. Ez zara damutuko.
Garbi-garbi notatzen da liburu hau apaiz batek egina dela zeren ez da erreala. Liburuko protagonista “goapa” eta maitagarria moja bihurtzen du eta Jainkoa goraipatzen du momentuoro.
Ez zait batere gustatu eta gainera luzea da eta ortografian 0 (zero) bat dauka, eta honek arriskua du “memoria ortografikoa”-z hitzak gaizki gogora ditzakegu.
Baserritarra baldin bazara eta beste zereginik ez badaukazu irakurri Garoa: ez zara damutuko!

Iñigo L. 4.B 2005-06

Iñigorena bezain zorrotza izango al da zure kritika librua irakurri ondoren?

Oñatiko zabaletarren baserrian, Joanes izeneko baserritar langile, kristau paregabe eta euskaldun petoa bizi da. Bere bizitzan zehar Euskal Herriko mendiak ezagutzen, hizkuntza maitatzen eta familiaz kezkatzen aritu izango da. Liburuan Baserritarren eguneroko bizitza kontatzen digu apaiz batek.

Miren I. 4B 2008-09

Hainbat moentutan oso gustura irakurri dut liburua, baina orokorrean oso astuna egin zait. Asko gustatu zait Txomin Agirrek erabili duen lexikoa. Aspaldian irakurri dudan libururik itsusiena iruditu zait, bain anorbaitek gure aurrekoak nola bizi izan ziren jakiteko gogoa badu, irakurtzea gomendatzen diot.

Alexandra E. 4B 2008-09

Liburua, nire ustez, zoragarria da, baina denbora asko hartu behar da liburua irakurtzeko. Gainera kontuz ibili behar da irakurtzeko orduan, orain del ehun urteko hizkeran baitago idatzita eta baserritai hizkuntzan. Hori horrela izan arren, liburua irakurtzea gomendatzen diot irakurzaleari, baina -batez ere- euskalzaleari. Anima zaitezte!

Imanol I. 4B 2008-09

KLEOPATRA

2009-12-11T12:07:00.000+01:00

KLEOPATRA
Jon Arretxe
(Elkar, 2005)

Simon Artabe detektibe gasteiztarra izango da ikerketa ero samar honen protagonista nagusia. Etxebe, bere laguntzaile fidela, eta biak abiatuko dira Komunitate Autonomoko kapitaletik Bizkaiko aldera Mandeuli Urdinaren bila. Kotxe xaharra hartuta, putetxe merke eta ermita katolikoetan geldiuneak izango dituen erromesaldi absurduan arituko dira ikertzaile “abertzale-zaharra” eta laguntzaile filantropo inuxentea. Eta eurak xelebreak izanda ez zaizkio atzean geratuko bidean topatuko dituzten pertsonaiak: bere amaren “txuloa” den Putz eta Espainiako zineman oso famatu egin den komisario fardelaren tankera hartzen diogun Minguez polizia ustela.

Umorearen eta burugabekeriaren bidetik eraman du istorioa Jon Arretxek, kontakizun irakurterraza osatuz. Istorioaren gorabeherak gutxienekoa dira eta pertsonaiak erakustea, zirkoan bezala-edo, izan bide da idazlearen helburua; egia esan, erakusteko modukoak baitira. Kapituluak motzak dira, arinak; hizkuntza erraza.

Ezin esan literatura lan handi baten aurrean gaudenik, baina bai beste inor ibili gabeko bidean abiatu dela Arretxe oraingo honetan. Agian Ostegunak famatuak lortu zuen arrakasta lortuko du, hura bezalakoa baita: gustura irakurri, barre egin eta ahazteko moduko liburua.

Rafa L.

ZEKENA

2009-12-10T11:52:00.000+01:00

ZEKENA
Edo gezurraren eskola
Moliere
(Alberdania / Elkar 2008)

Harpagon, “Zekena”, neska gazte batekin liluratuta dago; baina neskarenganakoa baino badu maitasunik indartsuagoa: bere ondasunenganakoa. Aberatsa da Harpagon eta aberatsago izan nahi du.; gasturik txikiena oinazerik handiena eragiten dio. Edozein gauzatatik atera nahi du diru etekinik: alabaren ezkontza ere negozioa da berarentzat.

Pertsonaiak alde bakarrekoak dira oso sinpleak eta ez oso sinesgarriak: ia karikaturak. Autoreak oso ironia biziaz deskribatzen du bere garaiko hainbat handikien bizi moldea: Molièreri behin baino gehiagotan arazorik ekarriko zion ariketa arriskutsua nonbait.

Lana bost ekitalditan dago banatuta, pertsonaien mugimendu handirik gabe, baina elkarrizketa biziak eta ohizko gaizki ulertuak eta nahasketa barregarriekin.

Aspaldiko obra bada ere, gustura irakurtzen da. Aspaldikoak ez ezik, gaurkoak ere bai baitira Molièrek obra honetan kritikatzen dituen gizasemeen zekenkeria, makurkeria eta jokaera ankerrak.

Literatura Unibertsaleko irakurriko beharreko klasiko horietako bat. Betebehar gustagarria.

Rafa L.

Liburu honetan bi obra daude: "Tartufo" eta "Zekena".

Hurrengo hiruhilabetekoan "Tartufo" proposatuko da irakurgai.

PIJAMA MARRADUNAZ JANTZITAKO MUTIKOA

2009-12-03T16:10:00.000+01:00

PIJAMA MARRADUNAZ JANTZITAKO MUTIKOA
John Boyne
(Alberdania, 2007)

Kontakizunaren protagonista Bruno da. Bruno gaztetxoa alemaniarra da. Gerran da bere herrialdea. Brunoren aita nazia da, ejerzitoko goi-ofiziala, eta Berlinetik Autsbizera joateko agindua –bertako kontzentrazio-eremua gidatzeko- jasotzen duenean, familia osoa eramango du berarekin. Brunok lagun berria egingo du Autsbizen: Shmuel, hesiaz bestaldeko txaboletan bizi den mutiko erkina.

Egileak umearen ikuspuntutik ikusarazi nahi digu gerra eta horretan murgildurik dauden gizakien sufrimendua, baina hain da berezia (berezkoa?) Brunok inguruan gertatzen direnak aztertzeko duen ikuspuntua, non batzuetan mutikoa errealitatetik kanpo, ezer ulertu gabe, bizi dena uste baikenezake.

Konzentrazio-eremuetan gertatutakoaren berri ez daukan irakurleak basakeria haren berri egiazkoa izango al du istorio hau irakurrita? Zein izan da egilearen asmoa juduen hilketa masiboen hain ikuspegi partziala edo naifa ematean? Karga dramatikoa kentzearren eta sarraskia gordiniki ez erakustearren gezurretan erori al da Boyne?

Galdera asko dira eta erantzuteko zailak. Bestalde ezin liteke uka mundu osoan liburuak izan duen arrakasta. Zerbaitengatik izango.
Liburua erraz eta arinki irakurri daiteke; agian errazegi darabilen gaia kontuan izanda. Zuena da erabakia, irakurri eta iritzia eman.

Liburua garestia da. Hobe liburutegitik maileguan hartzen baduzue.

Rafa L.

IZAR MALKOAK

2009-12-02T14:09:00.001+01:00

(2008-02-11)

Fernando Morillok bisita egin digu. Bere idazle-sekretotxoen eta idazterakoan sentitzen dituenen berri eman digu. Oso arratsalde majoa pasa genuen elkarrekin.

IZAR MALKOAK
Fernando Morillo
(Aizkorri)

Liburu hau asko gustatu zait, gaur egungo gazteei gertatzen zaizkien gertaera eta pasadizoekin zerikusia baitu. Gazte batzuei elkarren artean gertatzen zaizkien gorabeherak kontatzen ditu eta istorioak interesgarriak dira. Oso erreza egin zait irakurtzeko eta ulertzeko eta beraz ez zait batere astuna eta aspergarria egin. Beraz gustatuko zaizuelakoan irakurtzera animatzen zaituztet!

Amaia Z. 3B (2006-07)

Liburu hau ikaragarri gustatu zait, oso dibertigarria eta ederra iruditu zaidalako. Istorioan zehar gertatzen diren gauza guztiak gure adineko gazte batzuei gertatzen zaizkie, nahiz eta ni ez sentitu beraiekin identifikatuta. Irakurtzeko eta ulertzeko erraza iruditu zait, batere zailtasunik gabekoa. Nik liburu hau irakurtzera, amodiozko gertaerak gustatzen zaizkien pertsona guztiak gonbidatuko nituzke.

Alaitz T. 3B (2006-07)

KATUA USATEGIAN

2009-11-30T12:28:00.000+01:00

Batzuek eskatu duzue Agatha Christie-ren bestea, beraz...

KATUA USATEGIAN
Agatha Christie
(Igela, 2006)

Ekialdeko erresuma exotiko batean estatu kolpea dela eta, bertako printzearen harribitxiak desagertu egingo dira. Haien pezkizan dabiltzan norbait Ingalaterrako neskentzako Eskola-Barnetegi pijo bateraino iritsiko da. Bertako ikasleak mundu osoko aberaskumeak dira eta irakasleak ere nahikoa bereziak, beraien arteko inbiria eta jelosiak jotakoak.

Eskenategi honetan, betiko gertakariak izango dira: hilketak, elkarren susmoak eta, azkenean, Hercule Poirot jauna partaide guztiak gela batean biltzen arazoa argitzeko.

Liburu honek ez dakar berritasun handirik eta egile beraren beste tituluek lortzen duten misterio eta zirrara mailara –nire aburuz, behintzat- ez da iristen. Hala ere, gustura irakurtzen da. Liburu entretenigarria ez gehiago.

Rafa L.

100 METRO

2009-11-29T11:41:00.000+01:00

EHUN METRO

R. Saizarbitoria

1976

Iheslariak bere bizitzako azken 100 metroak korritzen ditu istorioan zehar. Azken 100 metro horietan, bere bizitzako hainbat oroitzapen etorriko zaizkio burura, une gogor eta xamurretaz gogoratuko da,baina baita latz eta gogorretaz ere. Jendeak iheslariaren inguruan dituen pentsaera eta iritzi desberdinak tartekatzen dira istorio honetan.

Istorioan zehar narratzaileak denboran saltoak egiten ditu. Honek pixka bat nahastu nau. Tarteka, pertsona ezberdinak leku ezberdinetan agertzen dira. Hau ere, ez zait batere lagungarri gertatu. Liburu atsegina iruditu zait. Erraz irakurri dut. Pertsonaiak oso errealak dira, istorioaren antzera. Gustura irakurri dut, lexiko erraza baitu. Entretenigarria da oso.

Era berezian idatziriko liburua da. Erraz eta atsegin handiz irakurtzen den liburua. Edozeini gomendatuko nioke. Bereziki, gure adinekoei edo zaharragoei.

Alex E. (4B 2008-09)

PRINTZE TXIKIA

2009-11-28T14:43:00.001+01:00

PRINTZE TXIKIA
Antoine de Saint-Exupery
ELKARLANEAN

Hau da Elkar argitaletxeko webgunean topatuko duguna:

Abenturak alde batera utzirik, liburu honek bakardadea eta adiskidetasunari buruzko hausnarketa pausatu eta poetikoa eskaintzen digu; haztearekin batera, haurtasuna bertan behera ez uztea proposatzen digu, baldin eta haurtasuna galderekin, irudimenarekin, xalotasunarekin, benetakotasunarekin lotzen bada. Horregatik guztiagatik, haurrentzat baino gehiago, helduentzat idatzi den haur baten historia irudi dezake, edota haurrek helduekin batera irakur dezaketena. Bestalde, jakitunek Saint-Exupéryren alter egoa ikusi uste izan dute bai narratzailearengan bai, batik bat, Printze txikiarengan; halaber, arrosa emaztearekin identifikatu dute, eta badirudi egileak hari eskaini nahi izan ziola Printze txikiaren bigarren partea, baina asmo hori hutsean geratu zen, zeren, Frantzia menderatuak eta hegazkinekiko grinak hartaraturik, pilotu idazleak azken hegaldi bat egin baitzuen Grenoble eta Annecy-ko eskualdeak fotografiatzeko (1944-VII-31). Ez Saint-Exupéryren hegazkina ez gorpua, printze txikiarena bezalaxe, ez ziren lur gainean agertu.

SOMMER JAUNAREN ISTORIOA

2009-11-22T12:29:00.001+01:00

SOMMER JAUNAREN ISTORIOA
Patrick Suskind
(Erein, 2007)

Sommer jaunaren joan-etorriek markatuko dute historia honen narratzailearen haurtzaro eta gaztaroa. Mutiko baten hegan egiteko ahalmenaren gutxikako galera, bere lehen amodioa, musika maistraren haserreak... oroitzapenaren koadro guztiek daukate Sommer jauna hondoan, Sommer jauna hara eta hona: bizitzaren erlojuaren pendulu nekaezinaren antzera.

Ikaragarrizko samurtasunez kontatzen ditu egileak bere haurtzaroko pasadizoak eta –egiazkoak edo fikziozkoak izan- hunkituko gaituzte eta gure haurtzaroaz gogorarazi eta irribarrea ekarriko gure ezpainetara. Eta hain garrantzi txikia ematen genion denbora pasatze hura pisuago eta larriago biziko dugu istorioan – eta gure istorio propioan- aurrera egin ahala.
Beti herioarengandik iheska azkenean umiltasun eta apaltasun osoz onartu behar izateko.

Helduentazako haur-literaturako beste harrribitxia. Zoragarria. Irakurri beharrekoa.

Rafa L.

FATUM

2009-11-21T09:20:00.000+01:00

FATUM
Jon Arretxe
(Elkar, 2008)

Mario Barbosa polizia ohia fado kantaria da orain jatetxe batean. Ezagunak ditu, eta hainbat kasutan lagun ere, Lisboako auzo ez gomendagarrietako etxebako, jonki, gamelu, prostituta eta gainontzekoak. Hauetako bat, Mariza –kaleko emakumea-, basatiki erahilda agertuko da kale-obretako zulo batean. Barbosak ahaleginak eta bi egingo ditu Marizaren hiltzailea topatzeko, baita lortu ere.

Joan Arretxek Lisboako Alde Zaharrean kokatu ditu bere istorioko pertsonaiak. Eta gora eta behera jarri ditu hauek, oinez edo tranbiaz, guri hiriko auzo marginal hauek erakustearren. Eta pertsonaiei bizia eman die bere egunerokotasun gordina aurrera eraman ahal izan dezaten. Nekez eta etsipen eta tristezia puntu batez eraman ere.

Kapituluak motzak dira, irakurterrazak, arinak. Martxa handiz eta gartsuki irakurtzen den nobela da. Arretxek landutako nobela-beltza-bidaia-gida genero honetako fruitu berri honi aurreko “Morto vivace” baino biziago eta borobilagoa deritzogu. Oso gomendagarria.

Rafa L.

BOST AHIZPA

2009-11-20T11:40:00.000+01:00

BOST AHIZPA
Aitor Arana
(Ibaizabal, 2005)

Bere alabak izugarri gorrotatzen dituen aitona batek froga lazgarria jarriko die: lehian egin behar izango dute bere artean –hil arteko borrokan-, bost ahizpetan bizirik geratzen denak jasoko baititu agurearen ondasunak. Asteburu ekaiztsua urruneko etxe batean eta gonbidatuak banan-banan hilotz agertuz –orijinala ezta?- Bukaeran, beti bezala, dena argituko da.

Oso era geldo et aspergarrian daude kontatuta ekintzak. Eta idazleak izugarri behartzen du istorioa berak nahi duen bukaeraraino eraman ahal izateko. Pertsonaiak alde bakarrekoak eta oso sinesgaitzak egiten zaizkigu: Kulebroi totala... eta txarra!

Mesedez, ez irakurri! (Beraz, eskolako Patxi-kontra eta Mari-kontra maiteok, ekin gogor!)

Rafa L.

KUTSIDAZU BIDEA, IXABEL

2009-11-18T12:32:00.000+01:00

ETA EZ ZEN ALERIK ERE GERATU

2009-10-25T11:19:00.000+01:00

ETA EZ ZEN ALERIK GERATU
Agatha Christie
(Igela, 2005)

Nobela “herrikoiei” buruz ari ginen egun batean eta Agatha Christie etorri zen hizpidera. Ikasle bakarrak zekien zerbait egile honetaz, telebistako ez dakit zein seriea zela eta. Hura konpondu behar zela eta aipatu idazle ingelesaren libururik aipatuenetako bat ekarri genuen irakurketa-proposamenetara.

Ez ohizko deialdi bati jarraituta, bere bizitzan pasarte ilunik eta zer ezkutatzeko franko duten hamar pertsonaia biltzen dira uharte isolatu batean. Bertan, egun batzuetako atsedenaldia izango zena hasieran, infernu eta herio bihurtuko zaie luxuzko txalet hartan bildutakoei. Bakoitzaren aurkakoa, bertara deitu izanaren zergatia, agerian geratuko da salaketa misteriotsu baten ondoren. Harrezkero irlako bisitariak elkarri gaizki begira, besteen susmoetan eta bere bizia arrisku bizian antzematen hasiko dira. Banan-banan hilotz agertzen hasiko dira, hamarrak desagertu arte. Hamarrak? Bat ere geratzen ez den arte. Litekeena ote?

Kanpoko narratzaileak, elkarrizketa biziak eta zenbaitetan pertsonaien bakarrizketak edo pentsamenduaz tartekatuz, erritmo politean daraman istorioa da. Irakurketa arina egingo zaizu eta istorioak harrapatu egingo zaitu. Idazleak oraingoan ez du gehiegi jolastu izan nahi gurekin eta galdera guztiei nahikoa modu sinplean eman dio liburuaren bukaeran.

Rafa L.

SUMINAREN ESTRATEGIA

2009-10-24T16:00:00.000+02:00

SUMINAREN ESTRATEGIA
Fernando Morillo
(Elkar, 2008)

Aimar giza portaeran aditua da. Pertsonen portaerak bideratzeko hainbat esperimentu egin izan ditu. Oraingoan oso lan berezia agindu diote; izan ere, Florak –andre dirudun batek- bere semeak, Fedek, neska batekin duen harremana zapuztea lor dezan eskatu egin dio Aimarri. Aimarrek zerbait arraroa susmatuko du lan horren atzean eta onartu egingo du erronka, bere gaitasunak neurtu nahi izango baititu eta, bide batez, diru polita irabazi.
Lan horretan dabilen bitartean, familia hartako kideen bizitzaren gorabeherak aztertuko ditu. Ordura arte isilean mantendu izandako gauza itsuskoak topatuko ditu, hilketak eta suizidioak barne.

Idazlea nobela psikologikoa-edo taxutzen saiatu da. Pertsonaiak eta hauek bizi dituzten egoerak sinesgaitzak dira erabat eta autoreak etengabe gehiegi behartzen dituela ematen du. Pertonaiek automaten gisa jarduten dute, ez digute bere asmo edo ideien berri inoiz ematen. Lau zertzelada azkarretan deskribatzen zaizkigu haien ekintzak.
Oso perpaus laburrak erabiltzen ditu egileak, hizkuntzaren erabilera minimo batera ekarri du istorioa –gure ustez- emaitza izugarri pobretuz.
Morillok, egin ohi duen bezala, oso kapitulu laburrak erabili ditu. Irakurketa arina eta erraza suertatzen da.

Agian istorio erakargarri bat egiteko hezurdura du kontakizunak, baina horretarako pertsonaiak-eta gehiago jantzi eta landu behar izango zituzkeen egileak. Nobelaren gaiari begiratuta, ez dakigu gazte literaturatik apur bat urruntzeko "Gloria Mundi" haren bezalako beste saio baten aurrean gauden; baina hari bezala, lanketa falta zaio liburu honi ere.

Rafa L.

MUTIL ARTEKO NESKA

2009-10-15T08:58:00.000+02:00

Mutil arteko neska
Pam Lyons
(Elkar-Branka)

Gerry hamasei urteko neska gazte bat da eta orain arteko bere zaletasunak ez omen ziren egokiak neskatxa batentzat: auto eta motore zaharrak gustatzen zaizkio, bere neba mekanikoei bezala. Azken aldian, berriz, sentimendu berri bat hasi da nabaritzen: mutil bat sartu zaio bihotzean; maitasun honek arazoak sortzen dizkio ordea; izan ere, Clive, mutila, Gerryren adiskiderik onenaren senargaia da.

URTEGIJAUNA

2009-10-07T12:23:00.001+02:00

URTEGIJAUNA
Aingeru Epaltza
(Pamiela, 2002)

Irakurri al zenuten “Baloika”? Gogoratzen al zarete ikastolako futbolari hoberena zen Mikeltxorekin? Bada, oraingoan ikastolako neke-penak igarota udako oporretan urtegiaren ondoko udalekura joango da atseden egunak bertan emateko asmoz.
Urtegiaren inguruan Mamu eta Basajaun bitxiei buruzko kontuak ibiliko dira airean. Mikeltxo eta lagunak, ikertu eta okerrak zuzentzen ahaleginduko dira. Nafarroakoa ote urtegia? Itoizkoa ote? Agertzen diren jauntxo agintariak ezagunak zaizkigu? Irakurri eta erabaki...
Ai, ahaztu baino lehen... gozatu Aingeruren euskara ederraz.

Rafa L.

BAI MUNDU BERRIA

2009-10-06T17:07:00.000+02:00

Bai mundu berria

Aldous Huxley

(Elkar)

The novel begins in London in the "year of Our Ford 632" (AD 2540 in the Gregorian Calendar). The planet is united as The World State under a peaceful world government established in the aftermath of an apocalyptic global war in the 21st century; a government which has eliminated war, poverty, crime and unhappiness by creating a homogeneous high-tech society across Earth, based on the industrial principles of Henry Ford. Fordism forms the bedrock of the new society, gaining a quasi-religious status and forming the backbone of political and economic ideologies. Society is rigidly divided into five classes and all members of society are trained to be good consumers to keep the economy strong. All citizens are expected to be involved socially; spending time alone is discouraged and sexual promiscuity is norm. Recreational drug use has become a pillar of society and all citizens regularly swallow tablets of soma, a narcotic-tranquilizer that makes users mindlessly happy. A significant aspect of the society is the mechanisation of reproduction. Citizens of the World State do not reproduce naturally; people are taught to view natural reproduction as a primitive act. Instead, all children are created from embryos grown in factories: production of embryos is planned according to the economic capacity of society. For the embryo, the womb is replaced by an artificial life support mechanism referred to as a bottle. Significantly, each individual's destiny is determined long before he or she is "decanted".

Izan ote liteke gizarte perfekturik? 1932an imajinatu zuen Huxleyk mundu berri hau, utopia moderno bat, non ez dagoen goserik, ez beharrik, ez zoritxarrik. Dena dago antolatua, prestatua, bakoitzak du bere lekua eta pozik bizi da leku horretan. Hala ere, mundu bikain horretan gizakia ez da benetako gizaki: zoriona derrigorrezkoa baldin bada non da aukera, predestinazioak non uzten du askatasuna, grinarik gabe posible ote da artea?Gizarte futurista horrek, guztiz urrun eta irudimenezkoa izanik ere, askotan geurearen hainbat alderdi dakarzkigu gogora, Huxleyk sekulako zorroztasuna izan zuelako bai zientziaren bai politikaren norabideei antzemateko. Oso liburu gutxi idatzi dira hau bezain lazgarriak, izugarriak, erabat asmatua izan arren halako egiaren irudipena sortu eta irakurleari zer pentsatua ematen diotenak. (Elkar-eko webgunetik ekarria)

KANDINSKYREN TRADIZIOA

2009-10-05T11:17:00.000+02:00

Kandinskyren Tradizioa
Ramon Saizarbitoria
(Erein, 2003)

Miren neskato gaztea da. Ez du sekula amodio harremanik izan eta bere lagunen aurrean ondo gelditzeagatik-edo, eralzio bat duela esaten du. Baina, halako batean, bere "ametsetako" mutila aurkitzea iruditzen zaio. Honekin erlazio bat hasten du gehiago beharragatik gogoagatik baino. Nola bukatuko ote da erlazio hau?

Xabier L. 4B (2005-06)

Larri bizi du Mirenek -adina delako edo- mutil batekin “derrigor” hasi behar hori. Hastapenean, ustez, erlazio ederra zena egunez egun gogor eta latzago egingo zaio neskari eta azkenean amodioa desgogoan egin izana ez dio asko lagunduko.
Baina zoriontsu egin gaitzakeen hori beti dago nonbait. Eta, hasieran, Mirenen irudimenean bizi bazen bakarrik, hezur-haragituta topatuko du gazteak azkenean. Eta oraingoan, ez. Ez dio zorionari ihes egiten utziko neska adoretsuak.
Aspalditxoan amaiera zoriontsuko libururik irakurri gabe eta... gustura hartzen dira honelakoak.
Liburua irakurtzeko bi baldintza: neska eta heldua izatea. Horrelakoa al zara?

Rafa L.

Urte Zahar gau iritsi da eta Mirenkalera jaisten da mutil bila. Lehendabizikoa aurkitu eta izena galdetzen dio; mutilak Mirenen izena asmatzen du. Mireni betidanik gustatu izan zaio Aitor izena, mutil horren ere Aitor izena du. Lagunak egiten dira eta bikotea izatera iristen dira. Aitor ezagutu ahala, Aitor zakarra dela, maitagarria ez dela, bere ametsetako mutila bezalakoa ez dela konturatzen da Miren.
Manu da Mirenen ametsetako mutila, eta denei kontatuko die Manurekin ustez egiten dituena egiazko balira eta (...)

Maitane A. 4B (2005-06)

Liburua oso polita da, niri asko gustatu zait, zeren amodiozkoa da eta, gainera, gazteak dira protagonistak. Liburuaren amaiera arte ez duzu imaginatzen ere nola bukatuko den istorioa, eta ez zara irakurtzen aspertzen. Engantxatu egiten zaituenliburua da.
Gazteei buruzko eta amodiozko liburuak gustatzen bazaizkizu, ... hau da zurea!
Ez zara damutuko irakurri izanaz!

Nerea Ab. 4B (2005-06)

Kandinskyren emaztearen anekdota bat abiapuntutzat hartuz, neska gazte baten aurreneko sexu esperientzia kontatzen digu liburu honek. Hala dirudien arren, ez da modiozko istorio arrunt bat, ez adolestzenteentzako eginda dagoen maitasun-goxokoa; neskak bere buruan duen mutil ideal horrek ez baitu zer ikusirik lehenengo aldian egokitzen zaion mutil zakarrarekin.

Miren I. 4B (2008-09)

Istorioa orokorrean nahikoa erreala egin zait, nahiz eta amaieran kasualitate handi samarrak egon. Bestalde, Mirenen portaera inozoena iruditu zait: gehiago pentsa zezakeen gauzak egin aurretik. Hala eta guztiz ere, istorioan barneratuta sentiarazi nau.

Jaione Z. 4B (2008-09)

ZAZPI ETXE FRANTZIAN

2009-05-10T12:03:00.002+02:00

ZAZPI ETXE FRANTZIAN
Bernardo Atxaga
(Pamiela, 2009)

Chrysostome Liège gazteak, Belgikako Force Publique-an sartu ondoren, Kongoko Yangambiko goarniziora bidali dute. Lehenengo egunetik beretik erakutsi du ez dela gainontzeko soldaduen tankerakoa. Chrysostome gazte isila, serioa eta fededuna da. Ez da emakumeengana hurbiltzen ezta alkoholik probatzen, nahiz eta paraje haietan bekatua eta mozkorraldia izan eromenari ihes egiteko bide bakarrak.
Ezberdina izateak eta fusil-tiratzaile aparta izateak armakide askoren herra eta bekaizkeria ekarriko dizkio, Van Thiegel tenientearena bereziki.

Istorioa era linealean dago emanda, oso atzerako salto gutxiz. Pertsonaia ugari dago eta kontakizunak pertsonaia batetik bestera salto egiten du logika handirik gabe eta protagonista nagusia –Chrysostome- kapitulu askotan deslai utzita.
Abenturako protagonistak oso kanpotik daude deskribatuta, bere barne bizipenetara iritsi gabe. Era berean, gai asko ukituko ditu testuak: erlijioa, kolonialismoa, esklabutza, negozio zikinak, etnografia ere egitera iristen da. Gai asko, baina beti azaletik eta narratzailearen posizionatze argirik gabe.

Idazleak izkin egiten die tentsioko uneei eta lapurtu egiten dizkio irakurleari.

Hasierako “flash exotikoa” pasa ondoren, istorioak interesa galdu eta astuna egiten da. Freskotasuna falta zaio.

Rafa L.

ZOAZ INFERNURA, LAZTANA

2009-05-09T12:28:00.002+02:00

ZOAZ INFERNURA, LAZTANA
Anjel Lertxundi
(Alberdania, 2008)

Haurtzaro zaila izan zuen Rosak eta, oraindik gazte, babesa eman dion lehenengo gizonaren arrimuan geratu da. Gasolindegia eta bertako taberna hartu dute errentan Rosa eta Tomasek. Gauzak nahikoa ondo doazkie Rosaren amaginarrebari burua joan zaion artean. Andre ezindua zaintzeko lana ere Rosaren gainean geratuko da eta, hori gutxi balitz, Tomasen jipoiak pairatzen hasiko da emakumea.
Inazio azalduko da Rosa babesteko eta apurka-apurka bere bizitzan lekutxoa egiten hasiko da.
Tomasen jokabidea gero eta jasangaitzagoa da; zerbait egin beharko lukete Rosak eta Inazioak.

Tratu txarren aurkako kontakizuna bezala publizitatu bada ere, serie beltzeko kontakizun estandarrera gehiago hurbiltzen da. Gasolindegia, jatetxea, istripua... “Karteroak beti deitzen du bi aldiz” ekarriko digu burura askotan.

Artifizio handirik gabe kontatutako istorioa. Pertsonaiak nahikoa sinesgarriak; agian Tomasen keriak markatuegi. Bestalde, kontakizunak ez dakar sorpresa handirik, ia dena aurreikusi daiteke eta akzio-pasadizoak motel daude kontatuta erritmo handirik lortu gabe. Liburua astuntxoa egiten da bukaerako.

Oraindik ez dut argi zer, baina zerbait falta zaio “Zoaz infernura”ri.

Rafa L.

MALTAKO BELATZA

2009-04-05T10:04:00.003+02:00

MALTAKO BELATZA

Dashiel Hammet

Miss Wonderlyk – Brigid O’Shaugnhessyk- bere ahizpa desagertu egin omen dela eta, laguntza eske azalduko da “Archer & Spade” detektibe agentzian. Detektibeek lana bere gain hartu bezain pronto, Brigid andereñoa zaintzen ari delarik, hilik azalduko da Miles Archer, Sam Spaderen sozioa.

Bere kidearen heriotza doilorrak eta diruaren usainak bultzatuko dute Sam saltsara. Berehala izango da Sam Spade buru-belarri sartuta antzinako altxor baten berreskuratze negozian eta, noski, ez dizkio dolar batzuei uko egingo horretarako batzuetan “zikintxo” jokatu behar badu ere.

Horretaz aparte inguruan azaltzen diren emakumezko guztiekin bere saiotxoa izaten saiatuko da Sam; eta lortu, gehientan lortu egingo du. Poliziak Spaderen atzetik ibiliko dira, bera jotzen baitute bere sozioaren hiltzaile.

Nobela beltzeko klasiko bat. Genero honetako ezaugarri guztiak dituena: hilketak, dirua, neska kaskarinak, polizia ustelak... Genero hau gustuko baldin baduzue, ezin utzi liburua hau irakurri gabe!

Rafa L.

Dashiel Hammet

TARTUFO

2009-04-04T09:52:00.001+02:00

TARTUFO

Molière

Orgon etxeko jaun inozo samarraren onberatasuna eta kristau sinismen itsua aprobetxatuz, Tartufo sartuko da bere etxean eta, apurka-apurka, Orgonen pentsamenduaren jabe ez ezik, bere ondasunen jabe ere bilakatuko da.
Etxeko jaunak –Orgonek- beste galai batekin hitz emanda zegoen bere alabaren eskua eskaini egin dio Tartufori, honenganako miresmenak itsututa.
Hau izango da etxekoen pazientzia gainezka eginaraziko duen pasadizoa eta denak, nazkatuta, Tartuforen jokaera tranpatia eta faltsua agerian uzten saiatuko dira eta Orgon bere itsumenetik ateratzen.

Bost ekitalditan egindako komedia arina da hau. Bertsoz emandakoa. Pertsonaiak oso sinpleak dira, alde bakarrekoak, baina oso egokiak umorezko obra bitxi honetarako.
Kutsu didaktikoa duen komediatxo honek santujaleen faltsukeriaz barre egin nahi du; baina Eliza eta Erregea garbiki kritikatzeagatik ihes eginda –beste garaiak ziren eta espetxea ere probatu izan zuen Molierek bere obretan esandakoengatik.

Erraz irakurtzen den lana da. Literatura unibertsalean antzerki lan aipatuenetakoa. Nahiz eta gaur egungo moldeetako sinple samar iruditu, bere garaian obra ausarta eta egilearentzat "arriskutsua" izan zela baloratu beharko dugu.

Rafa L.

ALTXOR UHARTEA

2009-04-03T11:33:00.000+02:00

ALTXOR UHARTEA
Robert Louis Stevenson

EGUNERO HASTEN DELAKO

2009-04-02T14:07:00.001+02:00

EGUNERO HASTEN DELAKO

Ramon Saizarbitoria

1968

Gisèle Sergier, filosofia ikasle gaztea, bere laguna den Muaricerekin oheratu da. Gisélek ez daki oso ondo zerk bultzatu duen Mauricerekin sexua izateko, baina ongi aso daki maitasunik ez dagoela tarteko. Haurdun geratu da Gisèle eta egoerari irtenbidea ematen saiatuko da. Ez du egoera obsurdu honen fruiturik nahi. Abortatu behar du.
Historiak bakardadearen, neska deslaiaren eta isiltasunaren kutsua izango du. Zalaparta handirik gabe aurrera egiten duen istorio dramatikoa.

Kontakizuna linealki emanda dago; elipsi handiak egiten direlarik kapituluen artean. Kaleko filosofia tartekatuko du kontalariak filosofia ikaslaren historian eta zenbait pertsonaien berriketa etengabeak kontraste handia egingo du narrazioan nagusi diren isiltasuna eta serenitatearekin. Detaile txikietan oinarritutako deskripzio-zertzeladak. Oso pertsonaia gutxi akzioan: paisaia hutsa.

Kontatzeko eragatik eta erabiltzen duen gaiarengatik euskaldun-fededun zintzoak nagusi ziren euskal literaturan sekulako lurrikara eragin zuen nobela da hau. Egun klasiko bat da “Egunero hasten delako” liburua. Irakurri beharrekoa.

Rafa L.

(Segur aski kontakizunean agertzen den lokutorio telefonikoa zer den ez duzu jakingo: galdetu irakasleari!)

JOHNNY EREILEA

2009-03-10T11:16:00.001+01:00

JOHNNY EREILEA
F. d’Adamo
(Aizkorri, 2008)

Johnny hegazkinlari gaztea, gerra utzita, herrira itzuliko da eta Hangoaldeko guduan egindako astakeria eta ankerkeriez damututa azalduko da herrikideen aurrean. Hiritar “txukun eta leialek” heroi bat espero zuten eta hara non iritsi zaien sermoilari negarti bat! Eta aurka jarriko zaizkio Johnnyri, ez baitute onartuko bere ohorea eta nazioarenganako errespetu eta maitasuna hondatu nahi dizkien inongo oilo bustirik!

Liburu honetan d’Adamok zuzen eta disimulurik gabe azaldu nahi izan digu bere tesia –bukaerako sermoia eta guzti- eta, horrelakoetan gertatu ohi den bezala, kontakizunak pairatu izan du hain bideratuta eta behartutakoa izatea. Istorioak ez du argumenturik, egileari bere “diskurtsoa” botatzeko beta ematen dioten nola-hala lotutako pasadizo sinpleen segida besterik ez delarik.

Egileak berak azken orrialdeetan aitortzen duenez, liburua gerra guztien aurkako manifestua da. Eta nahiz d’Adamok bere liburuaren “nobela” izaera ere errebindikatu, gure ustez behintzat, askoz gehiago dauka panfletotik kontakizunetik baino.

Bestea. Gazteen egungo erreferentzietik urrun samar ikusten duzu egilea. Ez ahal zaie bada orain gazteei Janis Joplin gomendatzen hasi!

Rafa L.

KOADERNO HANDIA

2009-03-09T11:56:00.000+01:00

Koadeno Handia
Agota Kristof
(Alberdania)

Umeak eta gerra. Nobelako protagonistek –bikiek- gogor pairatuko dute gudaren eragina; azkar moldatu behar izango dira inguru eta egoera berrietara, eta nolabait bizi. Zoriona ere ezagutuko dute; nahiz eta goseak, amona ankerrak eta lurrari darion tristeziak zapuztu nahi poz-une bakan horiek. Zorion primitiboa, basa animaliena.

Ez ditugu bikien izenak ezagutuko, ezta zein nazioetako armadak ari diren liskarrean. Guda guztiak gerra berbera baitira eta gizaki guztiek miseria bera pairatu behar baitute handikiek sortutako gatazketan.

Ulertuko dugu pertsonaien sufrimendua, baina egoerak beraiekiko distantzia mantentzera eramango gaitu: ezin gara (edo beldur gara?) identifikatu hain sentimendu gabeko bihurtutako gaztetxoekin.

Perpausa motak, kapitulu motzak: pasa eta pasa pasadizoak. Momentukoak bakarrik dauka garrantzia. Elkarrizketa ugari, deskripzio gutxi: nor geratuko da paisaiari begira gudaren erdian? Kontakizuna ez da sartzen pertsonaien muinean, euren ekintzek erakutsiko dute (?) nolakoak diren.

Nobela gordina, gogorra, samurra, lizuna... erakargarria oso. Guztiz gomendagarria.

Rafa L.

ITZARRI NAHI EZ ZUEN PRINTZESA

2009-03-08T11:25:00.001+01:00

Itzarri nahi ez zuen printzesa
Felipe Juaristi
(Alberdania)

Errepublika aldarrikatu dute lehen Erresuma zen horretan. Alkatea da orain agintari berria, beregan botere osoa hartu nahi duen agintaria. Baina ez dira erabat desagertu Erresuma Zaharraren zantzuak; izan ere, Printzesa lo geratu da jauregian eta –honetan muxurik ez- ipuin zoragarria entzun behar izango du bere lozorrotik ateratzeko.

Lurralde guztietako printzeak etorriko dira printzesa esnatzearren eta bere ipuin zoragarriak kontatuko dizkiote printzesari eta, bide batez, guri. Joanes protagonista inguruan topatuko du bere printzesa. Izan ere, askotan urrutiko lurraldeetara joan gabe, hain gertu izaten dugu zoriontsu egin gintzakeen hori!

“Fairy tale” itxura duen kontakizuna osatzeko pilaka fantasia erabili du egileak, eta sotiltasuna pertsonaietan, eta sinpletasuna kontamoldean, eta poesia moduko zerbait dena kutsatzen. Istorioak kutsu “naif” oso erakargarria hartu du eta irribarrea azaleraziko du gure ezpainetara.

Dibertigarria oso, samurra. Irakur ezazue; ez zaizue damutuko.

Rafa L.

BIZIA LO

2009-02-17T09:40:00.001+01:00

BIZIA LO
Jokin Muñoz
(Alberdania, 2003)

Bost historia diferentek osatzen dute liburu hau; edo, agian, hobeto esanda, historia bereko –gure herriko historiako- bost zertzeladak, ia inork gogoratuko ez lituzkeen bost pasartek, protagonistengan arraildura eta zauri sakonak sortarazi dituzten pasarteak; gatazkak berezkoak dauzkan tristezia, mina eta etsipena darien bost pasarte.

Isiltasuna izango da liburuaren inguru nagusia: ume gaixoaren herioren inguruko isiltasuna, ama baten beldurraren inguruko isiltasuna, obretan dauden orubeen atseden orduetako isila, azterketen edo zelai elurtuen isiltasuna. Pertsonaiek bere buruekin bakarrik ausartuko dira solas egiten isiltasuna ez apurtzearren eta gogoratuko zaizkie etengabean kontaketa osatuko duten pasarte saminak.

Bakarrizketa da gehienetan, idazleak pertsonaiek bere historia konta dezaten aukeratu duen teknika, pertsonaien barne muinetaraino eramango gaituen teknika. Hala ere, kontakizuna arina da eta erritmoduna. Bestalde, historien linealtasuna apurtu egiten da erabat teknika hori erabilita, eta liburuak apur bat trebatutako irakurlea eskatuko du, kontakizunen ezer ez galtzeko.

Liburu ederra da, eta gogorra. Gerra guztien atzetik dagoen mixeria eta hutsa airean utziko duena. Historiaren atzealdea kontatzen diguna, non ez dauden heroiak, sufritzen duten gizon eta emakumeak baizik. Horien omenez idatzi ziren Historian azaltzen ez diren pertsonaia hauen historiak.

Oso, oso ona.

Rafa L.

Gehiago jakiteko: http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00229.htm

MILA GAU ETA BAT GEHIAGO

2009-02-15T17:03:00.000+01:00

MILA GAU ETA BAT GEHIAGO
Patxi Zubizarretak paratua
(Erein, 2002)

Denok entzun izan dugu inoiz Xerezade printzesa buruz. Ipuin kontatzale iaioa izanagatik bere bizia salbatu zuen gazte ederraren gorabeherak ezagunak zaizkigu. Era berean oso gertukoak egingo zaizkigu liburu honetan ikusiko ditugun hainbat pertsonaia: Ali Baba, Aladino edota Sinbad; baina, tamalez, marrazki bizidun lerdo edo liburu bertsio “erraztu-larrosen” bidez ezagutu izan ditugu gehienetan. Eta ez dauka zerikusirik!

Istorioak irakurri ahala pertsonaia horiek eraldatuko zaizkizu, plastikozko panpinak izateari utzi eta benetako bihurtu, gizatasunez bete, errealago egingo zaizkizu. Eta gorrotoa, herra, sexu gutizia, herioa edo mendekuz zipriztindutako kondairak ekarriko dizkigute begien aurrera orrialdeok.

Noski ez direla umeentzako kontuak! Edo ez beraientzat bakarrik, behintzat!

Rafa L.

YOLANDA

2009-02-14T12:28:00.002+01:00

YOLANDA
Pierre Lhande

Euskaldunen lurralde garbi eta fededunetara Flandratik etorriko dira arrotzak bazterrak nahastera eta herriko alaba euskaldun ederra laidotzera. Horregatik euskaldunek behar dugu arrotzekin mesfidati izan eta gure lurraldetik bota. Izan ere, zertarako behar dugu kanpokorik gu baldin bagara hoberenak? Jakina da: olari hoberenak, itsasgizon hoberenak, kantari finenak, dantzari lerdenenak... euskaldunak gara.
Kanpoko guztia mehatxu gisa ikusten du nobelaren egileak, eta “euskaldun fededunei” ohartarazten die argi ibil daitezen ohitura arrotz eta pekatuzkoekin.

Kontatzen den istorioa oso da laburra, xinplea, tolesgabea. Neska ontziratuaren erromantzea ekarriko digu gogora; baina, oraingoan, euskaldun zainartek beren nesken ohorea babesten jakingo dute.
Bide batez, euskal folkaren erakusleihoa izango da kontakizuna eta egilearentzat euskaltasunaren muina bide diren aintzinako lan giroa, familia ohiturak, dantzak eta toberak erakutsiko zaizkigu; dena bertso askoz horniturik emaitza herrikoia izan dadin.

Bere garaiko fruitua dugu nobelatxo hau: kristautasun ofiziala, hizkuntza joera garbizalea, nekazal giroaren goraipamena eta abar puri-purian zeuden sasoiko emaitza.

Hara! Hemen ere Joanes agertu zaigu! Kasualitatea ote?

Hala ere, oso gustura irakurri dut istorioa eta ordubete zoragarria eman dut.

Eskerrik asko, armiarma!

Rafa L.

liburua jaisteko helbidea: http://klasikoak.armiarma.com/idazlanak/L/LhandeYolanda.htm

EGUZKI BELTZAREN SEKRETUA

2009-01-12T12:27:00.002+01:00

EGUZKI BELTZAREN SEKRETUA
Alberto Ladrón
(Elkar, 2004)

Espainiako Guda Zibila bukatu ondoren, Iparraldera pasa eta han antolatzen dira Euskal Gobernuko kide eta zerbitzuak. Frantzia eta Ingalaterra faxistek Europan daukaten gorakada ekiditen saiatuko dira eta langintza honetan aldeko izango dute Eusko Jaurlaritza. Europan faxismoa garaitu ondoren, aliatuak Espainian sartu eta Franco botako dutelako esperantzan arituko dira euskaldunak.

Eratu berri den Euskal Espioi Zerbitzu xumeari egokituko zaion estreinako lanaren kontakizuna da liburuko istorioa. Izan ere, naziek sekretu handian antolatu eta burutu zuten “Eguzki Beltza” operazioaren nondik norakoak argitu beharko dituzte espioi euskaldunak.
Oskar, espioi hasi berria izango da protagonista eta Aberriaren alde egindako lana gisa hasten dena, bere bizitza pertsonala goitik behera iharrosiko duen esperinetzia bihurtuko da.

Nahikoa egiantzez hasten den istorioa, luze gabe –tamalez- guztiz sinesgaitza den kontakizun fantasioso bihurtzen da. Pertsonaiak oso sinpleak dira eta kontatutako ekintzak nahiko inozoak. Akzioak eta korapiloak oso era sinplean askatzen dira.
Kontakizuna lineala da, oso prebisiblea, motela eta kontatutakoak ez du egiantzik. Ez dakit historikoa den nazien sineskeriei buruz kontatzen zaiguna, baina ezetz egingo nuke. Indiana Jones-en eragina ere suma daiteke atal batzuetan.

Kontatze-era bera gordina da, leundu gabekoa. Badirudi rodajea falta zaiola egileari eta hitzak bezatzen trebatu beharko duela. Liburua bukatzea kostatu zait.

Rafa L.

ZETA

2009-01-11T11:38:00.001+01:00

ZETA
Alessandro Baricco
Igela

"...eta azkenean bihotzean emango dizut muxu, maite zaitudalako, kosk egingo diot zure bihotz gainean taupaka ari den azalari, maite zaitudalako, eta bihotza nire ezpain artean duzula nirea izango zara, benetan, nire ahoa bihotzean duzula nirea izango zara, betiko, sinesten ez badidazu ireki begiak, ene jauna, maitea, eta begira iezadazu, ni naiz, nork ezabatu ahal izango du inoiz gertatzen ari den une hau, eta jadanik zetarik ez duen nire gorputz hau, ukitzen didaten zure eskuak, begiratzen dioten zure begiak, ..."

Alessandro Baricco

ALKIMISTA

2008-12-12T12:09:00.002+01:00

ALKIMISTA

Paulo Coelho

(Txalaparta, 2001)

This is adopted from the Prologue of the Alchemist

The alchemist picked up a book that someone in the caravan had brought. Leafing through the pages, he found a story about Narcissus.

The alchemist knew the legend of Narcissus, a younth who knelt daily beside a lake to contemplate his own beauty. He was so fascinated by himself that, one morning, he fell into the lake and drowned. At the spot where he fell, a flower was born, which was called the narcissus.

But this was not how the author of the book ended the story. He said that when Narcissus died, the goddesses of the forest appeared and found the lake, which had been fresh water, transformed into a lake of salty tears.

“Why do you weep?” the goddesses asked.

“I weep for Narcissus,” the lake replied.

“Ah, it is no surprise that you weep for Narcissus,” they said, “for though we always pursued him in the forest, you alone could contemplate his beauty close at hand.”

“But…was Narcissus beautiful?” the lake asked.

“Who better than you to know that?” the goddesses said in wonder. “After all, it was by your banks that he knelt each day to contemplate himself!”

The lake was silent for some time. Finally, it said:

“I weep for Narcissus, but I never noticed that Narcissus was beautiful. I weep because, each time he knelt beside my banks, I could see, in the depths of his eyes, my own beauty reflected.”

“What a lovely story,” the alchemist thought.

Irakurtzen baduzu, zuri ere istorio zoragarria irudituko zaizu!

Asko gustatu zait astikeriaz betetako liburu hau. Bertako protagonista Santiago izeneko gazte bat da eta bere amets artean bizi du mundua. Liburuko pasadizoak gustukoak izan baditut ere, are gehiago gustatu zait beste arloa, alkimiari dagokiona.

Santiagok bere artzain denboran utopiatzat hartzen zituen ametsak, baina errege zahar batek ametsik gabe ezin zaitezkeela bizi erakutsi zion. Honela, Egiptoko piramideetarantz abiatuko da Santiago; bidean oasiak, amodioa, gudak eta alkimiaren sekretuak aurkituz.

Ainara E. 4B 2008-09

BIDELAPURRAK, MATXINOAK ETA KUTUN ESTIMATUA

2008-12-09T11:41:00.004+01:00

BIDELAPURRAK, MATXINOAK ETA KUTUN ESTIMATUA
M.A. Mintegi
(Ibaizabal, 2007)

Mintegiren libururik irakurri izan dugu orain baino lehen (“A zer gaupasa!”). Oraingoan eskaintzen digun liburu honetan, poliziakotik eta historiatik duen istorio bat ekarriko digu. Igartza kapitaina herrira dakarren diligentziari lapurreta egin eta bertan bidaiari zihoan neskatoa bahitu egingo dute ezezagun batzuek.
Igartza desagerarazitako neska askatzen eta gaizkileek ekintza hartan bertan berari kendutako kutuna berreskuratzen saiatuko da.

Kontakizuna erritmo handiz, zuzen eta indartsu, hasten bada ere; erdialdera bizitasuna galdu eta nahastu egiten da. Izan ere, irakurleari matxinada garaian bizi izandako kale giroa irakurleari erakusteko-edo, idazleak batera eta bestera erabiliko du protagonista helburu argirik gabe eta istorioa –inolako beharrik gabe- larregi korapilatuz.
Beste aldetik, pertsonaiak nahikoa muturrekoak dira, oso sinpleak, ez oso sinesgarriak. Bereziki pelikulako gaiztoak inozo eta tontoak dira oso.

Esanak esanda ere, istorioa gustagarria da eta martxa handikoa; erraz irakurtzen dena – Migel Angel Mintegik erabiltzen duen hizkera natural eta erakargarriak ere asko laguntzen du honetan.
Agian historiaren txatalak derrigorrez txertatu izanak gehigitxo behartu egin du istorioaren haria. Matxinadaren kontakizuna eta Igartza kapitainaren abentura ez dira hain ondo itsatsi… eta kutunarena?

Rafa L.

ARTUR ERREGEAREN HERIOTZA

2008-11-22T10:36:00.000+01:00

ARTUR ERREGEAREN HERIOTZA
Egokitzailea: J.K. Igerabide
(Erein, 2005)

Lancelot zaldun gazte ederra Artur erregearen zerbitzari fidela da; bere jaunaren alde edozer egingo lukeena, edonori bere jaunaren kontrako laidorik txikiena biziarekin pagaraziko liokeena. Baina Amodiok bere tranpan harrapatu du zaldun zolia eta Ginebrarekin –erregearen emaztearekin- enamorarazi. Lancelot errudun sentitu eta urrundu egingo da Kamelotetik. Batetik eta bestetik ibiliko da zalduna, abenturaz abentura. Urrutiko gudaldi eta zaldun-lehietan jarri nahi izango du gogoa bere jaun erregeari traiziorik ez egitearren... , baina hain da indartsua Amodio!

Izugarrizko abailan doan istorioaren aurrean gaude: akzioa, solasaldiak, mugimendua. Deskripziorik ez, ekintzak lasterketa zoroan. Beste garaiko pertsonaiak: zaldun nobleak, gerlari bulartsu onberak, printzesa zurbil enamoratuak... leialak, hitzekoak, pasio bizien eraginpean bizi direnak... irrealak, tamalez.

Abentura, abentura garbi eta purua. Kondaira, akzioa... hasi irakurtzen, mugi!!!

Rafa L.

URTEBETE ITSASARGIAN

2008-10-16T12:08:00.000+02:00

URTEBETE ITSASARGIAN

Miren Agur Meabe

(elkar)

KALE GORRIAN

2008-07-06T11:50:00.001+02:00

KALE GORRIAN
Robert Swindells
(Elkar)

Hau da liburuaren kontrazala dakarren iruzkintxoa:

Homeless edo etxegabeen arazoa plazaratzen du gazteentzako nobela honek, intriga eta jakin-minari uneoro eusteko balio dion egitura azkar batekin.Kale gorrian bizi da Link, gurasoekin moldatu ezinik etxetik joan zenetik. Londresen dabil nora ezean, izuak eta hotzak kizkurtuta. Ez da erraza kaleko bizitza, jateko zerbait eta lotako tokia aurkitzea, eta egun bakoitza da biziraupenerako borroka.
Aldi berean, Shelter izeneko morroi bat kaleak "garbitu" egin nahi ditu, eta eskale etxegabe horientzat baditu bere "planak". Shelter eta Link-en bideak noiz gurutzatuko diren irrikaz eta beldurrez egongo da irakurlea.

GIZON IZANDAKO MUTILA

2008-05-10T11:20:00.001+02:00

Gizon izandako mutila
Patzi Zubizarreta
(Pamiela)

Pamiela argitaletxearen webgunean topatuko duzue informazioa hau da:

Antonio Maria zuen izena, baina denek Gizon izandako mutila deitzen zioten, denek Fabianek izan ezik. Eta Fabianek kontatuko digu zein den Gizon izandako mutilaren jatorria, zein haren historia, eta zergatik sartu zen bandoleritzan, eta nondik nora ibili zen bere ekintzak burutuz, eta norekin, eta, azkenik, ihesaldi gorabeheratsu baten ostean, zer gertatu zitzaion Pirinioetako hiri batean… Fabian izango da hori dena aditzera emango diguna, eta hari denek Tximino esaten zioten, denek Antonio Mariak izan ezik.

Hiru-bat bider irakurri izan dudan liburua da. Eta oraindik ere, -nire ustez- jatorriz euskaraz idatzitako abentura librururik ederrenetako izaten jarraitzen du; ederrena ez bada. Agian, nire ikuspegia partzial samarra da, Zubizarretaren zale porrokatua naizela aitortu behar baitaukat.

Rafa L.

Duela urte batzuk Patxi Zubizarreta etorri zitzaigun eskolara liburu honi buruz hitz egitera. Hortxe duzue idazlea eskolako ikasleekin. Galdet beraiei luburuari eta Patxiri buruz!

MORTO VIVACE

2008-05-09T12:20:00.002+02:00

Morto Vivace

Jon Arretxe

(elkar, 2007)

Beste lan arintxo batekin datorkigu oraingoan ere Jon Arretxe. Gutako bateren batzuek espero genuen “Kleopatran” ezagutu genuen Simon Artabe detektibeak argituko lukeen beste kasuren baten berri izatea. Baina ez da horrelakorik gertatu eta oraingo honetan, Parisen, Perrot eta Martinez izango dira poliziak, polizia atipikoak, egun osoa kalean ematen dutenak, taxuzko bazkaririk egiten ez dutenak, beltza bat eta “moroa” bestea.

Asesinatze bat egongo da Sena ibaian bidaia turistikoak egiten dituzten barku horietako batean. Hildakoa homosexuala da, Parisera kantatzera etorri den koru bateko partaidea eta, itxuraz, ez oso maitatua bere taldekideen artean. Bi inspektore bitxi hauek kalean gora eta kalean behera emango dute kontakizun osoan, eztakigun nongo CSI-ak kasua “laborategien magiaz” argitzen duen bitartean.

Nahiz eta pertsonaien hizkuntza zinez gogor eta biraoz betetakoa izan -irakurlea nazkatu arte-; horrek ez ditu pertsonaiak sinesgariak egiten. Pariseko “azpimundukoak” erakutsi nahi izan zaizkugu, baina idazleak ez ditu ondo margotu.

Nobela osoa kale, auzo, plaza eta horrelakoei buruzko argibidez beteta dago; non eta –batzuetan- nobela beltza baino, esku artean gida turiskoa daukagula ematen duen.

Simon Artabek kasu berria merezi izan ez bazuen, Pellot eta Martinezek ere betirako oporrak merezi dute.

Rafa L.

KROKODILOA OHE AZPIAN

2008-04-07T16:59:00.000+02:00

Krokodiloa Ohe Azpian
Mariasun Landa
(Alberdania, 2002)

Oso istorio sinplea kontatzen zaigu liburuan. J.J., protagonista, oso gizon tolesgabe eta sotila dugu. Zerbait aurkituko du ohe azpian: krokodiloa. Aurkikuntza horrek oso asaldatuko du gizontxoa eta bere bizitza hankaz gora jarri. Bere ezinegona arintzen ahaleginduko da, baina urduri ibiliko da arazo bera eta behar berbeak dituen norbait topatu artean.

Irakurketa bat baino gehiago duten liburu baten aurrean gaude, Mariasunen beste liburu askok bezalaxe. Bestetan “helduentzako haur literatura” deitu izan dugun genero horretako istorio honetan, kanpoko istorioak gizon bitxi bati buruz hitz egingo digu; aldiz, ezkutuko kontakizunak guztion arimen hondoetan, ohe azpietan, dauden tristezia eta amodio beharraz hitz egiten digu.

Polita, bitxia eta hunkigarria. Lehenen irakurri eta gero zure inguruko guztiei irakurarazi.

Rafa L.

ITSAS LABARREKO ETXEA

2008-04-03T11:10:00.001+02:00

Itsas labarreko etxea
Miren Agur Meabe
(Aizkorrri, 2001)

Asko gustatu zait liburua, atseginez irakurri dut. Protagonistak bere nerabezaroko bizipenak ditu hizpide, eta horiek guztiak bere koaderno more maitean ditu bilduak.
Misterio eta maitasun kutsu bat ditu liburuak. Joanak bere lehenengo printze urdina ezagutuko du eta, bestelade, itsaslabarrean etxe misteriotsu bat aurkitzen dute eta, bertan, hainbat abentura eta momentu zirraragarri igaroko dituzte.
Edozeini gomendatuko nioke liburu hau, bereziki nerabe eta misteriozaleei. Anima zaitez irakurtzera, ez zara damutuko eta!

Ainara E. 3B 2007/08

Liburu honetan kontatzen den istoria asko gustatu zait. Joana izeneko gazte batek kontatzen digu 16 urte zitueneko udara hura. Kontatzen digunez, ez da denbora asko pasa uda hartatik, baina uda hark bizitza beste era batera ikustera eraman zuen.
Joanak esaten digunez mutil bat ezagutu zuen egun haietan: Alain. Beraien arteko harremanaz hitz egiten digu liburuan, nahiz eta une zoragarriak pasa elkarrekin, une zailagoak ere etorri ziren Joanarentzat, heriotzak...
Erraz irakur daiteken liburua da eta oso entretenigarria. Animatu eta irakurri!

Alexandra E. 3A 07-08

PELLOT ETA ENPERADOREAREN BAHIKETA

2008-03-05T09:17:00.001+01:00

PELLOT ETA ENPERADOREAREN BAHIKETA
Iñaki Mendizabal
(Ibaizabal, 2007)

Iñaki Mendizabalek Europako historiako aro gorabeheratsu batean kokatzen du liburu honetako istorioa. XIX. mendearen hasiera da eta Napoleon preso dagoen Elba uhartetik atera nahi izango dute bere aldeko batzuek. Konplotean daudenek Ichtebe Pellot, kortsario euskalduna, aukeratuko dute ekintza burutzeko. Pellot istorioaren protagonista nagusia bilakatuko da.

Ongi funtzionatu zezakeen istorioa da, ideia ona abenturazko kontakizun baterako; baina –gure iritziz- idazleak ez du borobiltzea lortu. Ofizio falta nabari zaio idazleari. Iñaki Mendizabalek itsasoari buruz eta kortsarioei buruz duen jakinduriak egoeren eta pertsonaien sinesgarritasunaren alde egiten badu ere; istorioa lineala, monotono, sinesgaitza eta aspergarri samarra suertatzen da.
Idazleak etengabe erabiliko ditu pertsonaien oroitzapenak betegarri gisa –erritmoa izugarri moteltzen delarik- baita gaizki erantsita dauden bi istorio paralelo: poliziarena eta Janinerena.

Hala ere, kontakizuna azkar irakurtzen da ez baita oso luzea eta Europarako hain garai garrantzitsu horretako historiaren jakinmina pizteko balio izango zaizue.

SARA IZENEKO GIZONA

2008-02-12T09:51:00.001+01:00

SARA IZENEKO GIZONA
Bernardo Atxaga
(Pamiela)

froga data: 2007-03-09

Aspaldian irakurri liburu hau. Ez dut gauza handirik gogoratzen, baina bai abenturazkoa dela. Lehen Gerrate Karlista suertatzen ari zen bitartean, Martin Saldiasek, bere ardo-tratulari ofizioa aprobetxatuz, karlistentzako espioi lanak egingo ditu eta horrek ia heriotzaraino eramango du bizkaitar ausarta. Liburu atsegina eta arina egin zitzaidala dut gogoan. Agian berrirakurri eta kontatuko dizuet gehiago.

Argitaletxeko orrian http://www.pamiela.org/ begirtzen baduzue, honako pasarte honetaz aparte besterik topatu ahal izango duzue:

Garai nahasi haietan, asko izan ziren historia xume baten jabe egitera iritsi zirenak. Haietariko bat Martin Saldias izan zen, Zumalakarregi jeneralaren zerbitzuan zelatari modura borrokatutako gizona, gerrara bere gogoz joan zena, eta adiskideek Sara goitizenaz ezagutzen zutena. Bere historia, edo hobeki esanda, bere historiaren zatirik arriskutsuena, bidaia batez hasi zen...

Rafa L.

HIRU AHIZPA

2008-01-07T11:11:00.000+01:00

HIRU AHIZPA
Juan Kruz Igerabide
(Erein, 2003)

Liburuko istorioa, Juan Kruz Igarabide hain gustuko duen samurtasunaren bidetik abiatzen bada ere, bat-batean ikarako ipuin bihurtuko da gizonezkoen -oso ondo ulertzen ez den- grina gaiztoa dela medio.
Egileak gehiegi azpimarratu nahi izan ditu protagonista diren doktorearen maltzurkeria eta neskatoaren ezjakintasun inuzentea. Ondorioz, pertsonaiak lauak eta sinesgaitzak egiten zaizkigu. Bere alabarengatik edozer egiteko presto dagoen ama izango litzateke hezur-haragizko pertsonaia bakarra.
Umeentzako ipuinen itxura duen istorio gordin, lazgarri eta irreal baten aurrean gaude: funtzionatzen ez duen konbinazioa.

Irakasleak ez dizue liburu hau inoiz gomendatuko, baina ikusita, alde batetik, ikasle eta irakasleen gustuak oso gutxitan datozela bat eta, bestetik, ikasleen betebeharren artean irakasleak esandakoaren kontrakoa egitearena dagoela... proba dezakezue!

Rafa L.

Erein argitaletxeko webgunean dagoen informazioak hau dio:

Hiru ahizpa amarekin bizi dira, laurak jostunak. Aita istripu batean hila dute, eta lana gogor eginez ateratzen dute bizimodua. Ahizpa gazteenak osasun-arazoak ditu txikitandik, eta etxe-medikuarengana joaten da sarri. Ikaragarrikeria bat gertatuko zaio gaixoari... Nobela labur honek amandre-ipuin bat ematen du, baina ez da; ipuin beldurgarri bat ere ematen du, baina ez da; ipuin errealista gordina ematen du, eta hori bada, baina ez hori soilik. Arretaz irakurtzen baduzu, inuzentziari eginiko kantu bat entzungo duzu; bizitzaren indarra ikusiko duzu, ikaragarrikeriaren gainetik igarotzen. Azken batean, hiru ahizpak eta ama bat bera dira.

HELENA ETA ARASTIRIA

2007-11-12T09:03:00.000+01:00

HELENA ETA ARRASTIRIA
J.K. Igerabide

Mutil gazte batek bere haurtzaroko garaiak gogoratzen ditu egunero, bere gelako leiho bazterrean jarririk, beti ilunabarrari so. Oroitzapen on eta txarrak ditu.
Arrastiari begira Helena erizain gazte eta ederrarekin igarotako uneak gogoratzen zaizkio. Baina egun batean, leiho bazterretik, neska beltzaran bat ikusten du parkeko banku batean eserita. Bizitzan zerbait betirako aldatu zaionaren sinboloa izango da neska beltzaran itsua. Nobelan gaztaroko istorio entretenigarri eta interesgarriak agertzen zaizkigu.
(...)

Sara A. 3A 2005-06

Mutil bat leihotik begira dago. Begira dagoela, txikitako oroitzapenak etortzen zaizkio burura: Helena erizaina zen eta medikuaren etxera joan zen bizi izatera mediku zaharraren emazteak arazoak zituelako. Baina mutilaren osabaren etxera joaten zen izekoa zaintzera.
Mediku zaharraren andrea hil egin zen eta medikuak herritik alde egin zuen. Gero beste mediku gazte bat etorri zen Daniel izenekoa; hanka-motza zen. Mutila eta bere anaia Helenarekin maiteminduta daude; baina Daniel eta Helena elkarrekin dabiltza. Mutilari horrek amorrazio eman zion, baina anaiari ez. Arratsalde batean euria ari zuen eta uholdeak hasi ziren eta...

Olaia L. 3B 2005-06

BALOIKA

2007-10-10T14:14:00.001+02:00

Baloika
Aingeru Epaltza
(Pamiela, 2000)

http://kritikak.armiarma.com/?p=162
Armiarman topatuko dugun kritikaren zati bat:

“Ikastola aurrera!” Lutxo Egia / Deia, 2001-02-09

Lehengo batean Felipe Juarisitiri entzun nion ume- eta gazte-literaturan oso liburu onak plazaratzen direla. Ni neu bat nator, guztiz gainera, aipu horrekin. Liburu ugari ez ezik, oso liburu gomendagarriak ere badauzkagu umeentzat zein gazteentzat.

Baina askotan idazleek erabili euskara ederrak helduok ere bultzatzen gaitu horrelako liburuak irakurtzera. Aingeru Epaltzaren Baloika liburu horietako bat da. Liburua zabaldu, narrazioan barneratu eta, une batez, aukera ezin hobea topatuko dugu zein zaharrak garen ahazteko. Ume bihurtuko gara oharkabean.

Mikeltxo ikastolako futbito taldearen atzelaria da. Taldeak martxa ona darama, harik eta El Bordin eskolako taldearen trikimailuen kontra topo egin arte. El Bordin-ek Zerri-fina jokalari beldurgarria dauka. Partida galdu eta gutxira, futbolean jokatu esan beharrean baloika aritu dioen Santi argala azalduko da ikastolara. Mikeltxok-eta Arkasuso deitzeaz gain, erabaki dute ez diotela pelota pasako. Baloia, dena den, haren oinetara iritsi, jokaldi ikusgarriak egin eta hamaika gol sartuko ditu guztien harridurarako. Den-denak aho bete hortz geratuko dira izar berriarekin. Barkatzeko eskatu ere egingo diote, Ibaik izan ezik. Ibai hura izorratzen ahaleginduko da, baina alferrik. Hemendik aurrera, konta ezin daitezkeen hainbat kontu gertatuko dira. Horien berri izateko, noski, irakurri beharko duzue liburua.

Aingeru Epaltza idazle inportantea da gure literaturan, ez dago zertan gogorarazi. Hemen ederto islatzen ditu errealitaterari lotuegiak dauden jazoera batzuk. Agerian geratzen da zenbat traba dauden bere herrian gol bat sartzeko. Futbitoa aitzakia, Nafarroako egoera bereziaren testigantza ederra lagatzen du, ironia handiz gainera. Irakurle ttikienari ere ez zaio ihes egingo El Bordinen eta Ikastolakoen arteko borroka zertan datzan. Nork bere mamuak ezagutuko ditu. Hala ere, Epaltzak badaki oso ondo bere ofizioa, eta agerikoak direnak izkutuan geratuko zaizkigu.

Bestalde, azpimarratzekoa da gure pertsonaia nagusiaren, Mikeltxoren, izaera. Pertsonaia nagusia izateagatik heroia dugu, noski. Baina zer nolako heroia, ordea? Azken orrialdea irakurri arte, idazleak geure buruari galdetzera behartuko gaitu.

UDAKO INDARTZE NEURRIAK

2007-09-01T09:55:00.000+02:00

http://www.igela.com/ -en daukagun iruzkina:

Robert Louis Stevenson
BALLANTRAEKO PREMUA

Robert Louis Stevensonen izena eta ospea batez ere Altxor uhartea eta Jekyll Dk. eta Mr. Hyderen kasu bitxia nobeletan oinarritua bada ere, Ballantraeko Premua miresgarria da bere sakontasun, indar eta pertsonaien anbiguotasunagatik.Stevensonek, idazle bezala heldutasunera iritsirik, bere idazkera-baliabide guztiak kontzentraturik erabili zituen nobela honetan, eta hor datza bere indarra.Bi anaia dira ixtorio honetako pertsonaia nagusiak, lurralde desberdinetan -Eskozia, Frantzia, Estatu Batuak, India- gertatutako abenturak kontatzen zaizkigu, baina nobela honek gizakiaren funtsezko bikoiztasuna barrutik biziarazten digu batez ere.

JOANAK JOAN

2007-06-08T11:30:00.000+02:00

JOANAK JOAN
Yon Etxaide
(1955)

Piarres Topet “Etxahun”en bizitza ematen zaigu aditzera nobela biografiko honetan. Artzain zintzo eta on den Piarres, oso ondo ez dakigula zergatik ote, bere ingurukoen eta bere etxekoen herra gaiztoen helburu bilakatzen zaigu. Azkenerako, bere barneko gaiztoa erakutsiko du Piarresek ere: emaztea jipoitzean, horditzean eta, tamalez, bere lagun mina erahiltzean.
Zoritxarreko azken pasadizo honek protagonistaren bizitza irauli eta mixeriarako bidean jarriko du; preso, pobre, erromes, deslai eta koblakari ibiliko delarik munduan.

Etxaidek, liburuaren protagonista ohoratzearren agian, ez digu egia osoa kontatu; izan ere, gehienetan pertsona zintzo eta on gisa erakusten baitigu zuberotarra. Narratzailea orojakilea da. Pertsonaiak muturrekoak beti: edo zintzoen edo gaiztoenekoak –pastoralaren gisan-, ez oso sinesgarriak beraz.
Kontaketa era kronologikoan ematen da eta erritmo aldakorraz. Hasieran kontakizunak nahikoa “martxita” edukita ere, aurrera egin ahala, indarra eta interesa galtzen ditu eta bukaerarako astuna egiten da zinez.
Idazleak etengabe tartekatuko ditu “moralina” zatiak.

Laburtuz, gerra aurreko nobelen antzera egindakoa da hau eta haien akats eta bertute guztiekin ere egindakoa.

Rafa L.

ZIGARROTXOA AHOZ AHO

2007-06-04T11:19:00.000+02:00

ZIGARROTXOA AHOZ AHO
Antton Kazabon
(Desclee, 2005)

Ezer asko konturatu gabe, ia jolasean; Mizel, zigarrotxotik hasita, drogen mundura lerratuko da. Horrek arazoak ekarriko dizkio eskolan, lagunekin, herrian. Eskerrak laguntza izango duen egoerari buelta ematen hasteko ahaleginetan; aldean izango baititu beti ama eta, bereziki, Alaitz. Alaitz bere betiko laguna ez du etsiko mutila zulotik ateratzeko lanean.

Oso egunekoa da liburua, elkarrizketa bizi eta errealez beteta. Erabat sinesgarriak dira historiako pertsonaiak, horrelakoak ezagutzen ditugu: batzuk ia gure eskolakoak direla esan genezake, gure herriko atso berriketeroak hor daude ere, guraso arduratuak... Oso ondo marrazten da herri txikiko giro itogarri eta kuxkuxeroa.
Elkarrizketan oinarritutako kontakizuna erritmo bizikoa suertatzen zaigu, nahiz eta zenbaitetan errepikapen kutsua hartu.

Oso liburu gomendagarria: erraza, gertukoa, itxaropentsua ere. Irakurri, ez zaizu damutuko.

Rafa L.

BAHITUA

2007-06-03T17:05:00.000+02:00

Bahitua
Robert Louis Stevenson
(Igela)

Hona Igela argitaletxeko webgunean topa dezakezuen informazioa:

Ballantraeko Premua, Bahitua, Altxor uhartea... liburu gutxi izango dira literaturaren esparru zabalean hainbeste irakurleren arreta merezi izan dutenak: herri, hizkuntza, kultura eta adin guztietako irakurleak liluratu izan ditu Robert Louis Stevensonek bere idazlanen xarma paregabeaz. Stevensonengan idazlea eta obra maite ditugu, ameslaria eta ametsa, ipuin kontalaria -'Tusitala'- eta ipuina, eta biek irauten dute pareko indarrez. Eta Bahituak bi alde horiek uztartzeko aukera ezin hobea ematen digu bere obra esanguratsuenetako bat ezagutzeaz gain berak hain biziki maite zituen Eskoziako bazterretan barrena eramango gaituelako ohizkoa zuen estilo fin, zehatz eta arinaz bere 'alter-ego'tzat har genezakeen David Balfourren abentura zoragarriak direla medio.

HIL ALA BIZI

2007-06-02T14:12:00.000+02:00

HIL ALA BIZI
R.L. Stine
(Elkar, 2007)

Joana Estatu Batuetan bizi den neska pija bat da. Nahi duen guztia errazki lortzen ohituta dago. Mutilekin ere horrela jokatu ohi du: berak nahi bezala maneiatzen ditu, berak nahi izandakoan hartu edo utzi haiekiko harremanak.
Istripu baten ondorioz, Dex –Joanaren mutil-laguna- hil egingo da. Joanak ez du aparteko atsekaberik hartuko eta Dex hilen artetik bueltatu egingo da neska aberaskumeari bere zikoizkeria pagarazteko.

Rafa L.

SANTA KRUZ APAIZA

2007-05-16T11:35:00.000+02:00

Santa Kruz apaiza
Nikolas Ormaetxea -Orixe-
(Erein)

GALBIDEA

2007-05-14T11:33:00.001+02:00

Galbidea
James M. Cain
(Igela)

JOSETXO

2007-05-13T11:31:00.000+02:00

Josetxo
J.M. Etxeita
(Labayru)

Hona Literatura Zubitegian topatu dugun kritika:

Klasiko ezezagunen altxorretik
Ritxi Lizartza

"Josetxo"

Jose Manuel Etxeita

Labayru, 1995

Ez dute hedapen handia izaten Labayru Ikastegiaren literatur lanek. Kanpotik ikusita, arrazoi bi somatzen ditugu: batetik, behar bezain ezaguna ez izatea —arazo hau areagotu egiten da euren produkzioa literatura eta literatur kritika dela kontutan hartuz— eta bestetik euskalkian, bizkaiera batuan idatzirik egotea. Orohar Labayru taldeko ikertzaileek Bizkaiko egileen lanak aztertzen eta aurkezten jarduten dute, beren euskalkian landuz eta beraz, bizkaitarrentzat nonbait.
Baina planteamendu hau oso azalekoa da. Bizkaitarrentzat bakarrik dabiltzala pentsatzen dutenek maila handiko azterketak eta ikerketarako ikuspuntuak galdu egiten baitituzte. Badirudi betiko eztabaidan hasteko parada ematen digula gai honek, euskalkian idaztea atzerakoia den ala ez pentsatzea. Ez genuke dialektika horretan larregi sartu nahi, baina oso esanguratsua da beste kultur euskalkietan horrelako joerarik ez izatea eta batua bide bakarztat jotzea.
Lehen kontsumitzaileak irakurle bizkaitarrak dira, baina ez dago sobera urrun ditugun egileak geure egin eta bide batez bizkaiera bera ere geure egiten hastea.
Etxeitaren lehen lana aurkezten digu Adolfo Arejitak, 1909an idatzia. Hitzaurre mamitsu batean, idazle mundakarraren berri ematen digu: bizitza, idazlanak, hizkera... eta "Josetxo" elaberriaren azterketa sakona, irakurketa errazteko.
Ohitura-elaberria da eta XIX. mendearen amaierako giroa erakusten digu: abertzaletasunaren gorakada, euskal bizitza eta ohiturak... Lan gomendagarria da, nobela errealista ere baden hau. "Garoa" eta "Kresala"z gain beste batzuk badirela ere jakiteko.
Argia, 1996-01-14

www.susa-literatura.com

TXIMELETA TATUAJEA

2007-05-10T16:30:00.000+02:00

TXIMELETA TATUAJEA
Philip Pullman
(Erein, 2003)

Chrisek, gurasoak bereizi berri dituen mutilak, kasualitatez ezagutuko du Jenny. Eta Chrisentzat hori izango da lehen maitasun esperientzia. Eta Jennyrentzat, lehendik ere nahikoa maitasun esperientzia triste izandako neskarentzat, hau izango da maitatuta –maitasun samur eta benetakoaz- sentituko den lehenengo aldia. Bortizkeria sartuko da tartean eta akabera iluna izango du narrazioak.

Amodio istorio polita izan zitekeena, polizia pasadizo zozo eta astun batzuekin nahastean, pikutara joaten da eta geldo eta gaitza bihurtzen da. Pullmanek oso gainetik deskribatzen dizkigu pertsonaiak eta ezin dugu beraiekin bat egin. Istorioaren trama arras sinesgaitza da; izan ere, erabat dago manipulatuta, egoerak oso daude behartuta denek azken eskena tragiko-txapuzero batera erman gaitzaten.

Esandakoa gutxi balitz, didaktismo kaskar batez jazten zaigu askotan kontakizuna eta Irlandako arazoa aipatzen duenean oso ikuspegi partzialaz egiten du.
Eta errematea: itzulpena kaskarra da eta liburuan, askotan, inprenta erratuekin egiten dugu topo.

Galtzagorri Elkarteak bere 2004ko Liburu Gaztea lehiaketarako proposatzen duelako sartzen dugu hau irakurgaien artean. Nik, behintzat, ez diot inori irakurtzeko –gutxiago erosteko!- gomendatuko. Bada gure denbora eta sosak (15,50 €) hobeto erabiltzeko aukerarik!

Rafa L.